Τα έργα “Itinera Electronica” και “Hodoi Elektronikai”, που σχεδιάστηκαν στο UCL-LLN από το Τμήμα FLTR/GLOR (Ελληνικά, Λατινικά και Ανατολικές γλώσσες της Σχολής Φιλοσοφίας και Γραμμάτων), χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες στην πρακτική των κλασικών γλωσσών.  Αυτό δεν περιλαμβάνει μόνο την χρησιμοποίηση βάσεων δεδομένων κειμένων αλλά και παιδαγωγικές προσεγγίσεις και αλληλεπιδραστικά μαθήματα αξιοποιώντας κατάλληλα πολυάριθμες εφαρμογές λογισμικού, τόσο σε άμεση σύνδεση με το Διαδίκτυο όσο και μεμονωμένα.  (αναφ. Πανεπιστημιακά μαθήματα και τα “parcours didactiques” του έργου “Itinera Electronica” όπως διαμορφώθηκαν κατά το έτος 2000).

2. Τα μαθήματα Λατινικών και Ελληνικών HELIOS-LOG 

2.1 Σχεδιασμός των μαθημάτων Λατινικών και Ελληνικών  - Ο ιστότοπος του έργου Helios είναι διαθέσιμος από την 17^η Φεβρουαρίου του παρόντος έτους στη διεύθυνση: http://helios.fltr.ucl.ac.be/- Οι σχεδιαστές-εκπαιδευτικοί των μαθημάτων έχουν πρόσβαση μέσω FTP στον εξυπηρετητή Neptune του UCL ο οποίος φιλοξενεί το υλικό των μαθημάτων.  Έτσι, οι εκπαιδευτικοί αυτοί είναι υπεύθυνοι για την δημιουργία του παιδαγωγικού περιεχομένου, την μετατροπή του σε HTML και την φόρτωσή του στον ιστότοπο μέσω του δικτύου.  - Έχει συμφωνηθεί ένα κοινό πλαίσιο (βρίσκεται στην αρχική σελίδα με το μενού (“home page with menu”)) το οποίο προσδιορίζει την κοινή αρχιτεκτονική κάθε μαθήματος και αποτελείται από τα εξής τμήματα:- Τα μαθήματα βασίζονται τόσο στο υλικό των κειμένων, που μπορούν να αντληθούν από τη βάση δεδομένων Itinera  Electronica-Hodoi Elektronikai, όσο και σε πολλά διαφορετικά εργαλεία και εφαρμογές που αναπτύχθηκαν στα πλαίσια των έργων αυτών (δείτε το κουτί εργαλείων tool box): γραμματική σε άμεση σύνδεση (online grammar), μορφολογική ανάλυση (σε άμεση σύνδεση και μεμονωμένα), λεξιλογικοί κατάλογοι, ασκήσεις, μορφολογικός θησαυρός, κλπ. - Από τη στιγμή που θα σχεδιαστούν, τα μαθήματα αυτά υποβάλλονται για έγκριση στους υπεύθυνους παιδαγωγικών θεμάτων.  Στη Γαλλία, υπεύθυνος είναι ο κ. Guy Cherqui, επιθεωρητής της Ακαδημίας.  Στο Βέλγιο, υπεύθυνος είναι ο κ. Alain Meurant καθηγητής πανεπιστημίου στο UCL.  Μετά την έγκριση, τα μαθήματα αναρτώνται επίσημα στον ιστότοπο και ανακοινώνονται στο εβδομαδιαίο περιοδικό «Actu’Itinera digest» από τον Jean Schumacher (http://pot-pourri.fltr.ucl.ac.be/itinera/actualites/default.htm).  Ακολουθούν μερικά παραδείγματα μαθημάτων Ελληνικών τα οποία έχουν σχεδιαστεί, εγκριθεί και είναι τώρα στο στάδιο της δοκιμαστικής λειτουργίας σε ορισμένα σχολεία: séquence I, Premiers Pas vers la Toison d’or : http://helios.fltr.ucl.ac.be/vanesch/ARGOS/default.htmséquence II, Fables d’Esope : http://helios.fltr.ucl.ac.be/vanesch/ESOPE/default.htmséquence VI, Le Mythe des individus de forme ronde :http://helios.fltr.ucl.ac.be/vanesch/PLATON/default.htm Ένα παράδειγμα μαθήματος Λατινικών το οποίο έχει σχεδιαστεί και εγκριθεί και βρίσκεται τώρα στο στάδιο της δοκιμαστικής λειτουργίας είναι το εξής: Quatre moments de la passion amoureuse : Sénèque, Catulle, Tibulle, Virgilehttp://helios.fltr.ucl.ac.be/vanesch/PASSION/default.htm 

2.2 Σενάριο μάθησης  

2.2.1. Συμπληρωματικότητα μεταξύ διδασκαλίας από εκπαιδευτικό μέσα στην τάξη και διδασκαλίας από απόσταση. Τα μαθήματα Λατινικών, ο σχεδιασμός των οποίων προβλέπεται να γίνει κατά το σχολικό έτος 2005-2006, είναι επιπέδου “première” (ηλικίες 16-17, 5^ο έτος Λατινικών στη Γαλλία).  Τα μαθήματα Ελληνικών, ο σχεδιασμός των οποίων προβλέπεται να γίνει κατά το σχολικό έτος 2005-2006, είναι επιπέδου “3ieme” του Γαλλικού συστήματος (ηλικίες 14-15, αρχάριοι), και 2^nd (ηλικίες 15-16, αρχάριοι και δευτεροετείς στα Ελληνικά).    Τα μαθήματα αυτά είναι επί της αρχής σχεδιασμένα για 1 ώρα «παραδοσιακού» τύπου μαθήματος με τον εκπαιδευτικό στην τάξη (χωρίς υποστήριξη από υπολογιστή), επικεντρωμένα κυρίως στη γλώσσα, την ανάλυση και ερμηνεία κειμένου (μετάφραση και φιλολογικός σχολιασμός), ακολουθούμενα από 2 ώρες δραστηριοτήτων με την υποστήριξη υπολογιστή όπου ο μαθητής εργάζεται αυτόνομα, χωρίς την παρουσία του εκπαιδευτικού, είτε στο σχολείο είτε στο σπίτι του μέσω διαδικτύου, αν διαθέτει σύνδεση.  Οι δραστηριότητες αυτές έχουν σκοπό να: - προετοιμάσουν τη δουλειά πάνω στο κείμενο στην τάξη: έρευνα ντοκουμέντων, ασκήσεις λεξικογραφικής φύσης, ερωτήματα σχετικά με την ανάλυση κειμένου, ασκήσεις αυτο-διόρθωσης, κλπ., για να βελτιστοποιήσουν την 1 ώρα της παραδοσιακής διδασκαλίας.  - βοηθήσουν στην περαιτέρω επεξεργασία / μελέτη του κειμένου: συμπληρωματική έρευνα ντοκουμέντων, αλλά κυρίως πρόσθετες εργασίες ανάγνωσης, ασκήσεις αυτο-διόρθωσης που βοηθούν στην απομνημόνευση του λεξιλογίου και της γραμματικής, μελέτη ντοκουμέντων εικόνων, οπτικο-ακουστικά ντοκουμέντα, κλπ. 2.2.2 Συμπληρωματικότητα μεταξύ δραστηριοτήτων αυτο-διόρθωσης και αλληλεπίδρασης εκπαιδευτικών – μαθητών στο πλαίσιο της μάθησης από απόσταση.  Οι προτεινόμενες δραστηριότητες στον μαθητή κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος που δουλεύει μόνος του, χωρίζονται σε δυο κατηγορίες:  - Δοκιμασίες αυτο-διόρθωσης με σκοπό την διευκόλυνση της απομνημόνευσης και της επανάληψης  - Ερωτήματα και ασκήσεις για τα οποία οι μαθητές πρέπει να αναρτήσουν τις απαντήσεις τους στο φόρουμ συζητήσεων ή να τις στείλουν μέσω δικτύου στον καθηγητή τους (π.χ. με την χρήση των εφαρμογών “Ardoise virtuelle” ή “analyseur”).   

2.2.3 Συμπληρωματικότητα μεταξύ ψηφιακών ντοκουμέντων και εντύπων Για τις αυτόνομες δραστηριότητες, ο μαθητής έχει στη διάθεσή του υλικό αναφοράς από το Διαδίκτυο και εργαλεία έρευνας καθώς επίσης και έντυπο υλικό (έντυπη γραμματική, λεπτομερή διαγράμματα ροής εργασιών προετοιμασμένα από τον εκπαιδευτικό).   

2.3 Καθοδήγηση του εκπαιδευτικού από τον σχεδιαστή του μαθήματος Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί και από απόσταση (ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τηλέφωνο) και επιτόπια (στο σχολείο του εκπαιδευτικού με ή χωρίς τους μαθητές).  Τεχνικές και παιδαγωγικές συμβουλές μπορούν να δοθούν για την χρήση του υλικού με τον πλέον αποδοτικό τρόπο.  Η προσέγγιση αυτή είναι απολύτως προσωποποιημένη.   

2.4 Πρώτα πειράματα στα σχολεία  Η νέα μέθοδος διδασκαλίας του τύπου LOG-Helios (1 ώρα με τον καθηγητή – 2 ώρες αυτόνομα) υλοποιείται κατά την διάρκεια του σχολικού έτους 2005-2006 στα εξής σχολεία: 1) το collège Le Masségu de Vif (τρίτη τάξη αρχαρίων στα Ελληνικά), 2) το lycée de Tournon (δευτέρα τάξη αρχαρίων στα Ελληνικά), 3) το lycée Camille Corot de Morestel (δευτέρα τάξη αρχαρίων στα Ελληνικά).  Μερικά μαθήματα του τύπου Helios υλοποιούνται περιστασιακά στα σχολεία: 1) lycée Vaugelas de Chambéry (δευτέρα τάξη αρχαρίων στα Ελληνικά και δεύτερο έτος, πρώτη τάξη Λατινικών), 2) lycée Pablo Neruda de Saint-Martin-d’Hères (πρώτη τάξη Λατινικών), 3) lycée M. Gimond d’Aubenas (πρώτη τάξη Λατινικών), 4) collège Lariboisière - Ardèche (τρίτη τάξη αρχαρίων στα Ελληνικά). 

3. Άλλες δραστηριότητες του έργου Helios

3.1 Δοκιμασία ανάγνωσης Γαλλίας-Βελγίου Η ιδέα εδώ συνίσταται στην πραγματοποίηση μιας δοκιμασίας ανάγνωσης ενός Ελληνικού ή Λατινικού κειμένου με τη συμμετοχή δυο ομάδων μαθητών, η μια από ένα Γαλλικό και η άλλη από ένα Βελγικό σχολείο.  Η διαδικασία περιλαμβάνει τα ακόλουθα 4 στάδια:

1) Ανάγνωση και λεπτομερής μελέτη από τους μαθητές (μαζί με τον καθηγητή) ενός Ελληνικού ή Λατινικού κειμένου (διαφορετικού για κάθε μία από τις δυο ομάδες), όπου τα κείμενα είναι διαθέσιμα στο Itinera Electronica ή στο Hodoi Elektronikai.

2) Η μαθητές της μιας ομάδας, χρησιμοποιώντας το υλικό που έχουν στη διάθεσή τους, προετοιμάζουν ερωτήσεις και ασκήσεις πάνω στο δικό τους κείμενο που έχουν μελετήσει για να απαντηθούν από την άλλη ομάδα.  Η ιδέα είναι να υποχρεωθεί η άλλη ομάδα να διαβάσει γρήγορα αλλά προσεκτικά το κείμενο αυτό προσπαθώντας να απαντήσει στις ερωτήσεις και ασκήσεις που της δόθηκαν, οι οποίες λειτουργούν εδώ ως καθοδηγητικό «νήμα» για την ανάγνωση του κειμένου.  Κατ΄ αυτό τον τρόπο, κοινωνείται μια ορισμένη εμπειρία ανάγνωσης με την πρώτη ομάδα.  Οι μαθητές δε της άλλης ομάδας κάνουν ακριβώς το ίδιο με το δικό τους κείμενο, δηλ. προετοιμάζουν ερωτήσεις για την πρώτη ομάδα.   

3) Στη συνέχεια, οι μαθητές κάθε ομάδας αναλαμβάνουν να μελετήσουν το κείμενο της άλλης ομάδας προετοιμάζοντας ερωτήσεις και ασκήσεις όπως ακριβώς έκαναν προηγουμένως με το δικό τους κείμενο η κάθε μια. 

4) Οι δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα περιλαμβάνουν ανταλλαγή ερωτήσεων, ανακάλυψη των ζητημάτων και προσπάθεια να δοθούν απαντήσεις στα αινίγματα που θέτουν οι «αντίπαλοι».  Κατ’ αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται μια κοινή εμπειρία ανάγνωσης του κειμένου του καθενός.   Μια συγκεκριμένη πρώτη εφαρμογή της παραπάνω ιδέας είναι ήδη σε εξέλιξη με τη συμμετοχή μιας τάξης του Lycée Vaugelas à Chambéry της Γαλλίας και μια άλλης του Collège du Sacré-Coeur του Ganshoren (ενός προαστίου των Βρυξελλών) του Βελγίου.  Όλα αυτά βέβαια με την εμπλοκή των εκπαιδευτικών και των δυο πλευρών.   

3.2 Φροντιστήριο Γαλλίας-Βελγίου για την εκμάθηση Λατινικών  Η ιδέα εδώ είναι να αναπτυχθεί σχέση συνεργασίας ανάμεσα σε δυο τάξεις (μια στο Βέλγιο και μια στη Γαλλία) μαθητών διαφορετικών επιπέδων (Βέλγιο: τέταρτο έτος Λατινικών, Γαλλία: δεύτερο έτος Λατινικών) όπου το υψηλότερο επίπεδο κάνει φροντιστήριο στο χαμηλότερο επίπεδο κατά την διάρκεια μιας μεταφραστικής άσκησης.  Η όλη συνεργασία λαμβάνει χώρα  στα πλαίσια ενός συντονισμένου φόρουμ υπό την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών.   Η συνεργασία λειτουργεί ως εξής: Οι μαθητές χωρίζονται σε μικτές ομάδες (Γαλλο-Βελγικές) με κάθε ομάδα να έχει τον δικό της χώρο στο φόρουμ του Helios, όπου, οι μαθητές είναι μέλη και οι εκπαιδευτικοί είναι συντονιστές.  Η εργασία οργανώνεται σε 4 βήματα (που μπορούν να επαναλαμβάνονται όσο συχνά το επιθυμούμε κατά την διάρκεια του έτους):

1) Ο Γάλλος εκπαιδευτικός μοιράζει ένα Λατινικό κείμενο για να μεταφραστεί από τους μαθητές του.  Το ίδιο κείμενο το τοποθετεί και στο φόρουμ.  Οι Γάλλοι μαθητές προετοιμάζουν την μετάφρασή τους.  Στην πορεία της δουλειάς τους αυτής προσδιορίζουν τις δυσκολίες που συναντούν και τις διαμορφώνουν ως ερωτήσεις κατανοητές από τους άλλους.

2) Οι Γάλλοι μαθητές τοποθετούν τις ερωτήσεις τους στο χώρο που διαθέτουν στο φόρουμ για να ενημερώσουν τους δασκάλους (φροντιστές) τους στην ομάδα ως προς τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. 

3) Οι Βέλγοι μαθητές (οι δάσκαλοι - φροντιστές) λαμβάνουν γνώση των ερωτήσεων και προσπαθούν να τις απαντήσουν χωρίς όμως να δίνουν την πλήρη μετάφραση, απλώς δίνουν υποδείξεις και ανάλυση.  Τοποθετούν τις απαντήσεις τους αυτές στο φόρουμ της ομάδας τους.

4) Οι Γάλλοι μαθητές πληροφορούνται τις απαντήσεις που δόθηκαν με βάση τις οποίες ολοκληρώνουν την μετάφρασή τους και την παραδίδουν στον Γάλλο εκπαιδευτικό τους.  Μια συγκεκριμένη συνεργασία ανάλογη με αυτήν που περιγράφτηκε παραπάνω λαμβάνει χώρα επί του παρόντος μεταξύ μιας τάξης του collège de Vif της Γαλλίας και μιας άλλης του Collège Don Bosco de Woluwé-Saint-Lambert των Βρυξελλών του Βελγίου.