|
door Sophie Van Esch
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
1. Een Frans-Belgische samenwerking tussen secundair onderwijs en universiteit
1.1 Doelstellingen Het Helios-project is gegroeid uit een samenwerking tussen le Lycée Ouvert de Grenoble (LOG), entiteit die afhangt van de Académie de Grenoble (Frankrijk), en de Université catholique de Louvain in Louvain-la-Neuve (UCL-LLN) (België). Deze samenwerking, vastgelegd na een ontmoeting in Grenoble op 11 februari 2005 en geformaliseerd in een document ondertekend door de rectoren van beide instellingen, beoogt het gezamenlijk opstellen en ter beschikking stellen op het internet van pedagogisch materiaal dat gebaseerd is op nieuwe technologieën ten dienste van de klassieke talen, geïntegreerd in nieuwe onderwijsformules. 1.2 De Franse partner (pedagogische inhoud): Lycée Ouvert de Grenoble (LOG) Het LOG verstrekte oorspronkelijk onderwijs aan specifieke doelgroepen die tijdens hun schoolloopbaan problemen hadden qua tijd (trainingsroosters, medische interventies) en ruimte (verblijf in ziekenhuis, stages). Maar het werd ook ingeschakeld om onderwijs van klassieke talen te beheren in de Académie van Grenoble, in scholen waar het vak dreigde te verdwijnen of een vermindering van lesuren dreigde te ondergaan wegens een te klein aantal leerlingen. De formule, voorgesteld door het LOG, is gebaseerd op vijf principes: - onderwijs in aanwezigheid van een leraar afwisselen met afstandsonderwijs; de lessen zijn niet ontworpen om louter voor zelfstudie gebruikt te worden; - nauwe relatie tussen de betrokken partijen (leerlingen, leraar-begeleider en leraar-ontwerper); - de lessen zijn modulair ontworpen; - de inhoud van de modules moet duidelijk zijn, zodat de leraar-begeleider gemakkelijk een keuze kan maken bij het organiseren van het onderwijs; - de interactiviteit heeft tot doel de lessen aantrekkelijker en minder saai te maken, de computer, indien mogelijk, de informatie te laten verwerken en herhaling van oefeningen mogelijk te maken. 1.3 De Belgische partner (technologische ondersteuning): Université catholique de Louvain te Louvain-la-Neuve (UCL-LLN)
De projecten Itinera Electronica en Hodoi Elektronikai die aan de UCL gedragen worden door het departement Griekse, Latijnse en Oosterse Studies aan de faculteit Letteren en Wijsbegeerte (FLTR/GLOR), maken sinds 1998 gebruik van nieuwe technologieën ter ondersteuning van de klassieke talen door middel van digitale teksten maar ook via didactische lessenreeksen en interactieve lessen die gebruikmaken van verschillende programma’s (online en offline), zoals de universitaire cursussen die online ter beschikking gesteld worden en de didactische lessenreeksen voor het secundair onderwijs, uitgewerkt in 2000 in het kader van het project Itinera Electronica. Ze stellen ook heel wat andere elektronische middelen ter beschikking die het mogelijk maken om de studie van klassieke talen autonoom aan te vatten in een meer dynamisch perspectief. 2. De lessen Latijn en Grieks Helios-LOG
2.1 Structuur van de lessen Latijn en Grieks - Op 17 februari 2005 werd de website van Helios (http://helios.fltr.ucl.ac.be/) op het internet geplaatst. - De leraren-ontwerpers hebben toegang tot de FTP-server Neptune van de UCL waar de lessen worden opgeslagen. Zij moeten dus niet alleen de pedagogische inhoud van de lessen creëren maar ook het materiaal in HTML-formaat op de server ter beschikking stellen. - Elke les is opgebouwd op basis van een sjabloon. - De lessenreeksen die ter beschikking worden gesteld, zijn gebaseerd op teksten uit Itinera Electronica en Hodoi Elektronikai, maar ook op andere bronnen: online spraakkunst, vormanalyse, vocabularium, oefeningen; inhoudsanalyse, etc. - De lessen worden ter goedkeuring voorgelegd aan de pedagogisch verantwoordelijken FR (Guy Cherqui, inspecteur van de Académie) en BE (Alain Meurant, gewoon hoogleraar aan de UCL). Na hun fiat worden ze officieel op de website van Helios geplaatst en aangekondigd in de wekelijkse Actu’Itinera/Hodoi/Hélios van Jean Schumacher (http://pot-pourri.fltr.ucl.ac.be/itinera/actualites/default.htm). -Voorbeelden van lessen Grieks (nu in testfase in sommige scholen): • Reeks I, Premiers Pas vers la Toison d’or:
http://helios.fltr.ucl.ac.be/vanesch/ARGOS/default.htm
• Reeks II, Fables d’Esope:
http://helios.fltr.ucl.ac.be/vanesch/ESOPE/default.htm
• Reeks VI, Le Mythe des individus de forme ronde:
http://helios.fltr.ucl.ac.be/vanesch/PLATON/default.htm
- Een voorbeeld van een les Latijn (nu in testfase in sommige scholen): Quatre moments de la passion amoureuse: Sénèque, Catulle, Tibulle, Virgile
http://helios.fltr.ucl.ac.be/vanesch/PASSION/default.htm
2.2 Hoe verloopt het leren?
2.2.1 Complementariteit van onderwijs met leerkracht en afstandsonderwijs. De lessen Latijn, waarvan de uitwerking is gepland in het jaar 2005-2006, zijn bestemd voor leerlingen van 1ère (16-17 jaar; 5de jaar Latijn in Frankrijk). De lessen Grieks, die in hetzelfde jaar ontworpen worden, richten zich op leerlingen van niveau 3ème FR (14-15 jaar, beginners) en 2nde FR (15-16 jaar, beginners en 2de jaar Grieks). De lessen zijn in principe ontworpen voor één uur traditioneel onderwijs met leerkracht (zonder informatica), geconcentreerd op het analyseren en interpreteren van de teksten (vertaling en litteraire commentaar) en bijbehorende taalstudie, en twee uur autonome ICT-activiteit van de leerling (zonder leraar: thuis indien mogelijk of aan een pc op school). Tijdens deze zelfstandige activiteiten moet de leerling: • het lesuur over de tekst met de leraar voorbereiden: documentatie opzoeken, lexicografische oefeningen maken, analysevragen oplossen, oefeningen maken en verbeteren via ICT… om het lesuur met leerkracht optimaal te kunnen benutten; • de studie uitdiepen na het lesuur met leerkracht: meer documentatie zoeken, bijkomende lectuur doornemen en oefeningen oplossen die de woordenschat en de spraakkunst helpen memoriseren, iconografisch en audiovisueel materiaal zoeken, enz. 2.2.2 Complementariteit van ICT-oefeningen en (elektronisch) contact tussen de leerling en de leerkracht-begeleider. De activiteiten van de leerling tijdens zijn autonome studie-uren omvatten: - ICT-oefeningen om herhaling en memorisatie te ondersteunen; - vragen beantwoorden of opdrachten maken die moeten worden verstuurd naar de leerkracht-begeleider via het internet (bv. via toepassingen zoals L’ardoise virtuelle en L’analyseur). 2.2.3 Complementariteit van elektronische en papieren documenten. Voor zijn autonome studie-uren beschikt de leerling over elektronische programma’s en documenten en afgedrukte documenten (een spraakkunst die gebaseerd is op de online versie, cursusnotities, gedetailleerde werkfiches van zijn leerkracht-begeleider). 2.3 Begeleiding van de leerkracht-begeleider door de leraar-ontwerper Een leerkracht-begeleider kan via e-mail of telefoon contact nemen met de leerkracht die de lessen heeft ontworpen. Het kan gaan om technisch advies of om advies over het pedagogisch materiaal. 2.4 Eerste experimenten in sommige scholen De onderwijsformule LOG-Hélios wordt getest tijdens het schooljaar 2005-2006 in de volgende scholen: 1) collège Le Masségu in Vif (een klas 3ème Grieks beginners); 2) lycée in Tournon (een klas 2nde Grieks beginners); 3) lycée Camille Corot in Morestel (een klas 2nde Grieks beginners). De lessen van Helios worden sporadisch gegeven in de volgende scholen: 1) lycée Vaugelas in Chambéry (een klas 2nde Grieks beginners en tweedejaars en een klas 1ère Latijn); 2) lycée Pablo Neruda in Saint-Martin-d’Hères (een klas 1ère Latijn) 3) lycée M. Gimond in Aubenas (een klas 1ère Latijn) 4) collège Lariboisière in de Ardèche (een klas 3ème Grieks beginners). 3. Andere Helios-activiteiten
3.1 De leesuitdaging Frankrijk-België Twee groepen leerlingen van de hogere jaren van de humaniora, een Belgische en een Franse, dagen elkaar uit in een leeswedstrijd, opgebouwd rond een Latijns (en/of Grieks) werk volgens een scenario in vier stappen: 1) Lectuur en studie met leerkracht van de gekozen tekst (een verschillende tekst voor beide ploegen) die kan afgehaald worden van Itinera Electronica of Hodoi Elektronikai. 2) Vragen en oefeningen over het bestudeerde werk opstellen voor de andere ploeg, waarbij onder meer gebruik wordt gemaakt van ICT. 3) Lectuur van het werk dat door de andere ploeg werd bestudeerd. 4) De vragen en oefeningen onder de ploegen uitwisselen. De leerlingen moeten de vragen van de tegenpartij oplossen en zo de leeservaring van de andere ploeg delen. Een eerste praktische toepassing wordt verwezenlijkt door twee partnerklassen: een klas van het Lycée Vaugelas in Chambéry en een andere van het Collège du Sacré-Coeur in Ganshoren (deelgemeente van Brussel). 3.2 Begeleiding Frankrijk-België voor een Latijnse vertaling De Belgische leerlingen (4de jaar Latijn) worden de begeleiders van Franse leerlingen (2de jaar Latijn) in het kader van de Latijnse vertaaloefening. Ze hebben de opdracht om via een forum antwoord te geven op vragen die hun jongere partners over de tekst stellen. De leerlingen worden verdeeld in gemengde Frans-Belgische ploegen: elke ploeg beschikt over zijn eigen discussieruimte op het Helios-forum. Alle leerlingen zijn ingeschreven op het forum en de leraren zijn de moderatoren.
De begeleiding werkt in vier stappen, zo vaak als de Franse leerlingen tijdens het schooljaar vertaaloefeningen maken:
1) De Franse leerkracht deelt de Latijnse tekst uit aan zijn leerlingen en zet die tekst ook op het forum. De Franse leerlingen bereiden hun vertaling voor en proberen hun moeilijkheden onder woorden te brengen via vragen aan hun begeleiders; 2) De Franse leerlingen sturen via het forum hun vragen naar hun begeleiders; 3) De begeleiders nemen kennis van de vragen en proberen die te beantwoorden op het forum, enkel via suggesties bij de analyse van de tekst, zonder de volledige vertaling te geven. 4) De Franse leerlingen verbeteren hun vertaling aan de hand van de suggesties die ze op het forum van hun begeleiders hebben ontvangen en dienen hun eindvertaling in bij hun leraar. Een eerste praktische toepassing wordt verwezenlijkt door een klas van het Collège de Vif en een klas van het Collège Don Bosco in Sint-Lambrechts-Woluwe (deelgemeente van Brussel).
|
With the support of the European Commission within the framework of the Socrates Comenius programme.