Dit handboek heeft tot doel leerkrachten klassieke talen in Europa te ondersteunen en de resultaten van hun werk te verbeteren door middel van informatie- en communicatietechnologie (ICT). Het handboek is zowel voor beginners als voor gevorderden bestemd. Het wil geenszins volledig zijn. Het is een vertrekpunt en kan tot op zekere hoogte als naslagwerk geraadpleegd worden. Maar als we rekening houden met de druk waaronder het onderwijs in klassieke talen vandaag vaak staat, is het belangrijk dat we onze persoonlijke horizonten vergelijken, ze met elkaar delen en ze verruimen om de continuïteit van ons waardevol werk veilig te stellen.

Hoofdstuk 1 bekijkt de rol van klassieke talen en ICT binnen het moderne onderwijssysteem in een Europese context. Het geeft een algemene inleiding op de meest gebruikte soft- en hardware en eindigt met aandacht voor juridische aspecten en auteursrecht in het bijzonder.

Hoofdstuk 2 beschrijft specifieke ICT-toepassingen die door leerkrachten kunnen geïmplementeerd en ontwikkeld worden. Het ligt niet in de bedoeling dat leerkrachten zich alles proberen eigen te maken, maar wel dat ze zich bewust worden van de didactische mogelijkheden van alle ICT-toepassingen die behandeld worden. Elk onderdeel van dit hoofdstuk eindigt met raadgevingen hoe men te werk gaat, met “eerste stappen” voor beginners en “meer ideeën” voor gevorderden die nieuwe methodes willen ontwikkelen.

Hoofdstuk 3 gaat na hoe les- en leermethodes kunnen aangepast worden door middel van ondersteuning die ICT biedt. Het richt zich tot mensen die hun weg proberen te vinden in het technologische labyrint van de ICT-leeromgeving. Het kan ook helpen om bepaalde pedagogische problemen aan te pakken die gerezen zijn door ICT te combineren met gangbare onderwijsmethodes.

Hoofdstuk 4 illustreert hoe ICT op dit ogenblik wordt toegepast door verschillende Europese leerkrachten die zo vriendelijk waren hun medewerking te verlenen aan het project. In een aantal voorbeeldanalyses wordt verduidelijkt hoe, waar en waarom bepaalde strategieën werden ontwikkeld en ingevoerd. Dit hoofdstuk volgt geen vast stramien maar we hopen dat je het nuttig zal vinden om het materiaal te overlopen en er inspiratie uit te putten om nieuwe invalshoeken te creëren in je eigen lessen.

Het werk van de CIRCE-partners omvat dit handboek, een website (www.circe.be) en de organisatie van internationale vijfdaagse trainingscursussen die opgenomen zijn in de Comenius-catalogus van de EU. Behalve wat hier gedrukt is, vind je nog een brede waaier ander materiaal op onze website, waaronder:

• enkele concreet uitgewerkte voorbeelden van lessen die door leerkrachten aan CIRCE ter beschikking werden gesteld;
• een artikel over het installeren en het gebruik van lettertypes;
• een onderdeel over het klassieketalenonderwijs in verschillende landen van de EU;
• een onderdeel over websites in de verschillende deelnemende landen van de EU;
• een onderdeel over software in de verschillende deelnemende landen van de EU;
• een fotobank;
• een forum waar leerkrachten van verschillende landen met elkaar kunnen discussiëren.

We hebben de discussie over computerhardware en computersystemen in dit handboek met opzet vermeden: daarover kan men raad vragen aan plaatselijke ICT-consulenten. We gaan ervan uit dat leerkrachten thuis of op school een computer ter beschikking hebben (en liefst op beide plaatsen) en dat ze toegang hebben tot het internet.

Computers zijn er nu eenmaal en het ziet ernaar uit dat ze ook meer en meer zullen deel uitmaken van de les- en leeromgeving. Ook ICT-vaardigheden zijn nu een vaste vereiste geworden voor leerkrachten. Al wie zich op dat terrein niet zelfverzekerd voelt, zal baat hebben bij de lectuur van deze gids. Jouw reacties en ervaringen zijn in de toekomst altijd welkom.

Verantwoording

Onze dank gaat uit naar diegenen die hebben bijgedragen aan het totstandkomen van dit handboek. De meeste bijdragen kwamen van de partners van het CIRCE-project: Veerle De Troyer (BE), Elisabeth Nedergaard (DK), Mireille de Biasi (FR), Haralampos Tsaknakis (GR), Annarella Perra (IT) en Julian Morgan (UK).

We danken verder ook Alfred Reitermayer (AU), Joeri Facq, Marc Knecht en Alain Meurant (BE), Hans Joachim Glücklich, Ivo Gottwald (DE), Hanne Leervad en Lars Kirkegaard (DK), Guy Cherqui, Robin Delisle, Jacques Julien, Sylvie Royo en Sophie Van Esch (FR), Vasileios Fyntikoglou en Potamousi Paraskevi (GR), Francisco de Oliveira (PO), Malcolm Garden, Brenda Gay, Steffan Griffiths, Will Griffiths, Andrew Johnson, Chris Lord, Wilf O'Neill, Peter Taylor, Andrew Parkin en Tony Smith (UK).

We vernoemen even graag de vertalers van het handboek: Marc Knecht (BE), Andreas Thiel (AU), George Trigas (GR), Hélène Piquemal (FR), Roberto Cuccu (IT). We verontschuldigen ons bij diegenen die we in deze lijst vergaten te vermelden.

Ten slotte gaat onze dank uit naar de medewerkers van de sector Internationalisering van het Gemeenschapsonderwijs, en dan vooral naar Veerle De Troyer, coördinator van dit project.

Julian Morgan, eindredacteur