Γιατί εξακολουθεί να είναι σημαντικό να σπουδάζουμε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιμοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία;  Γιατί να ξοδεύουμε χρόνο και πόρους επιδιώκοντας να διεισδύσουμε στους πολιτισμούς των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων;  Τα ερωτήματα αυτά αρκεί και μόνο να τεθούν στη σύγχρονη Ευρώπη και η σύγχρονη Ευρώπη γρήγορα θα βρει τις απαντήσεις. 

Οι αρχαίες γλώσσες είναι τα πρωταρχικά μέσα που μας προσφέρουν άμεση επαφή με την αρχαιότητα, γι’ αυτό και είναι σημαντικό να διατηρήσουμε τις γνώσεις μας γι’ αυτές όπως και για τους πολιτισμούς μέσα στους οποίους αυτές χρησιμοποιήθηκαν.  Αποτελούν μέρος της κληρονομιάς μας, της πολιτισμικής μας υποδομής και της αυτογνωσίας του δυτικού πολιτισμού.  Χωρίς τη γνώση του παρελθόντος μας δεν θα κατανοήσουμε πλήρως το παρόν μας, ούτε θα μπορέσουμε να σχεδιάσουμε ολοκληρωμένα το μέλλον μας.  

Μια κοινωνία δεν θα πρέπει μεν να παραμένει δέσμια της παράδοσης, θα πρέπει όμως να αναπτύσσεται σε συνάρτηση και με την κληρονομιά της.  Η προσεκτική ισορροπία μεταξύ της παράδοσης και της καινοτομίας μπορεί να μας καταστήσει ικανούς να προχωρήσουμε μπροστά, χωρίς να χάσουμε τις αξίες του παρελθόντος.  

Τα Ελληνικά και τα Λατινικά είναι οι κορωνίδες του δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού.  Στα αρχαία Ελληνικά γράφτηκαν μερικά από τα πρωτεύοντα έργα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας όπως τα Ομηρικά Έπη, η Ιστορία του Ηροδότου και του Θουκυδίδη, οι  τραγωδίες του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη, οι κωμωδίες του Αριστοφάνη, τα φιλοσοφικά έργα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, για να αναφέρουμε μόνο τα πιο σημαντικά.  Η ελληνική γλώσσα έχει συμβάλει στη διατύπωση μερικών από τις πιο σημαντικές σκέψεις και έννοιες της δυτικής κουλτούρας σε ένα ευρύτατο φάσμα θεμάτων τα οποία εκτείνονται από τον πόλεμο μέχρι την Ιατρική, από την πολιτική μέχρι την ηθική, από τη μυθολογία μέχρι το θέατρο, από την ποίηση μέχρι την Ψυχολογία.  Μελετώντας τα αρχαία κείμενα από το πρωτότυπο αποκτάμε επίγνωση του χρέους που οφείλουμε στο λαό της αρχαίας Ελλάδας.  Είναι σε μεγάλο βαθμό οι πνευματικοί και βιολογικοί μας πρόγονοι. Πρέπει να θυμόμαστε ότι η Καινή Διαθήκη γράφτηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος της απευθείας στα Ελληνικά από συγγραφείς που είχαν επηρεαστεί προσωπικά από τον ελληνικό τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς.   

Οι Ρωμαίοι ήταν η πρώτη δυτική υπερδύναμη με ευρείας κλίμακας κατακτήσεις  στην περιοχή της Μεσογείου κατά τους τελευταίους προχριστιανικούς αιώνες.  Εκείνη την εποχή, ο αγροτικός πολιτισμός της Ρώμης συναντήθηκε με την αναπτυγμένη ελληνική κουλτούρα την οποία προσάρμοσε στις δικές του ιδιαιτερότητες.  Ο Ρωμαίος ποιητής Οράτιος αποτύπωσε αυτή την ιστορική συνάντηση με τη φράση «Graecia capta ferum victorem cepitet arte intulitagresti Latio» (Ep. 2, 1, 156): «η κατακτημένη Ελλάδα κατέκτησε τον αγροίκο κατακτητή και μετέδωσε την τέχνη στο αγροτικό Λάτιο».  Οι Ρωμαίοι συγγραφείς, όπως οι Κικέρωνας, Καίσαρας, Κάτουλλος, Βιργίλιος, Οράτιος, Προπέρτιος, Οβίδιος, Λίβιος, Σενέκας και άλλοι, άσκησαν τεράστια επιρροή στη μεταγενέστερη ευρωπαϊκή λογοτεχνία και σκέψη.  Με τον Κικέρωνα και τον Σενέκα γεννήθηκε η ιδέα του ανθρωπισμού (humanitas) και κατ’ αυτό τον τρόπο, όλοι αυτοί οι αρχαίοι συγγραφείς, οι σκέψεις και οι ιδέες τους ενσωματώθηκαν τελικά στο πλαίσιο της σύγχρονης σκέψης και πρακτικής.  Είναι ενδιαφέρον ότι μπορούμε τώρα πια να διαβάσουμε άμεσα από το Διαδίκτυο τη Διακήρυξη των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων στα Λατινικά (βλ. http://www.unhchr.ch/udhr/lang/ltn.htm).   

Τα Λατινικά ήταν η επίσημη γλώσσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και για το λόγο αυτό διαδόθηκαν ευρύτατα σε μια μεγάλη γεωγραφική περιοχή.  Στο δυτικό τμήμα της Αυτοκρατορίας τα Λατινικά παρέμειναν κυρίαρχη γλώσσα παρόλο που τα Ελληνικά διδάσκονταν στα σχολεία ως η δεύτερη πιο σημαντική γλώσσα.  Ωστόσο, στην ανατολική περιοχή της Μεσογείου τα Ελληνικά συνέχισαν να είναι η κυρίαρχη γλώσσα του πολιτισμού σ’ όλη τη διάρκεια της ρωμαϊκής περιόδου και μέχρι την πτώση του Βυζαντίου.  Με την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, τα Λατινικά εξελίχθηκαν στις γλώσσες που είναι γνωστές σήμερα ως Ρωμανικές (Ιταλικά, Γαλλικά, Ισπανικά, Πορτογαλικά, Ρουμανικά), αλλά την ίδια εποχή συνέχισαν να αποτελούν την επίσημη γλώσσα της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας καθώς και τη διεθνή γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.  Τα Λατινικά υπήρξαν επίσης η επιστημονική γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε από μελετητές όλων των επιστημονικών πεδίων μέχρι και τον 20ο αιώνα.  Ακόμη και σήμερα, τα Λατινικά είναι η διεθνής επιστημονική γλώσσα - βάση της ορολογίας στην Ιατρική, στη Βιολογία και σε άλλα επιστημονικά πεδία.   

Η μάθηση της Ελληνικής μειώθηκε σημαντικά στη Δυτική Ευρώπη κατά τη διάρκεια των μεσαιωνικών χρόνων.  Ωστόσο, παρατηρήθηκε μια αναζωπύρωση της ελληνομάθειας κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης από συγγραφείς και μελετητές οι οποίοι επανέφεραν στο προσκήνιο τις αξίες του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. 

Η επίδραση των Ελληνικών και Λατινικών ως θεμελιωδών γλωσσών του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και της τεχνολογίας συνεχίζεται ως τις μέρες μας.  Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται, αναρίθμητοι νέοι όροι προστίθενται στις ευρωπαϊκές γλώσσες.  Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι λέξεις όπως δίσκος (disc), οθόνη (monitor), προβολέας (projector), συμπαγής (compact), ακόμη και η λέξη υπολογισμός (computing) είναι όλες παράγωγες των Ελληνικών και Λατινικών. 

Η γνώση των Ελληνικών και των Λατινικών υποστηρίζει γενικότερα τη βαθύτερη κατανόηση των σύγχρονων γλωσσών, ιδιαίτερα μάλιστα στο θρησκευτικό και στο επιστημονικό λεξιλόγιο.  Ακόμη και ευρωπαϊκές γλώσσες που δεν κατάγονται άμεσα από τα Λατινικά, είναι παρόλα αυτά βαθύτατα επηρεασμένες από αυτά (και από τα Ελληνικά) μέσω γλωσσικών δανείων και παραγώγων.  Γενικά, η κλασική μας κληρονομιά μας έχει επηρεάσει πολύ περισσότερο απ’ όσο πιστεύουμε.  

Η επίδραση του αρχαίου κόσμου δεν μπορεί να αποτιμηθεί σε όλη της την έκταση χωρίς να ληφθεί υπ’ όψιν το υλικό του ελληνικού και ρωμαϊκού πολιτισμού.  Η αρχιτεκτονική, η γλυπτική, τα έργα ζωγραφικής και τα αρχαιολογικά ευρήματα της καθημερινής ζωής, όλα μαζί επιβεβαιώνουν το μεγαλείο των πολιτισμών που τα παρήγαγαν.  Κάθε αντικείμενο αποτελεί ζωντανή μαρτυρία του ελληνικού και ρωμαϊκού τρόπου ζωής και τρόπου σκέψης.  Μια συνολική θεώρηση της λογοτεχνίας και των αρχαιολογικών ευρημάτων, των αντικειμένων και των έργων τέχνης μπορεί να οδηγήσει σε μια καλύτερη κατανόηση της ίδιας της αρχαιότητας, άρα και των θεμελίων της ζωής στην σημερινή Ευρώπη. 

Η εκμάθηση των Ελληνικών και Λατινικών παρέχει:

- βελτιωμένη γλωσσική συνείδηση και κατανόηση γενικώς

- καλύτερη κατανόηση της γραμματικής και των γραμματικών συστημάτων που μπορούν να αξιοποιηθούν για την εκμάθηση σύγχρονων ευρωπαϊκών γλωσσών

- πλουσιότερη χρήση του λεξιλογίου

- βελτιωμένη κατανόηση των γλωσσικών δανείων και παραγώγων

- ικανότητα εκφοράς του λόγου με αυξημένη ακρίβεια και ορθότητα

- καλύτερη κατανόηση των τρόπων με τους οποίους οι γλώσσες συνδέονται μεταξύ τους  

Η μελέτη του ελληνικού και ρωμαϊκού πολιτισμού ενισχύει: 

- τη συνειδητοποίηση και κατανόηση των πολιτισμικών δεσμών μεταξύ των ευρωπαϊκών γλωσσών

- τη βαθύτερη κατανόηση των βασικών προτύπων και τρόπων σκέψης

- την ικανότητα να εκτιμήσουμε το παρόν με βάση το παρελθόν  

Η μελέτη των κλασικών θεμάτων (γλώσσας ή/και υποδομής) παρέχει: 

- γενικά προσόντα για περαιτέρω σπουδές και προ-επαγγελματική κατάρτιση

- γνώση σε βάθος της μητρικής μας γλώσσας (πράγμα το οποίο αποτελεί το πιο σημαντικό εργαλείο για μελέτη!)

- γενική κατάρτιση στις γλώσσες

- γενική κατάρτιση στην κατανόηση, ανάλυση και ερμηνεία κειμένων

- ικανότητα συνθετικής κατανόησης - πώς δηλαδή ξεκινώντας από απτά εμπειρικά παραδείγματα προχωρούμε σε γενικότερη αφηρημένη κατανόηση μέσα από το περιβάλλον που βιώνουμε 

Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι κλασικές σπουδές ενθαρρύνουν την ανάπτυξη των μέγιστών δυνατών δεξιοτήτων για κάθε είδους μελέτη, επιστημονική έρευνα ή επάγγελμα στις περιπτώσεις εκείνες που τα άτομα πρέπει να συνδυάσουν πολλές και διαφορετικές πληροφορίες για να συνθέσουν μια συνολική εικόνα.  Παρόλα αυτά, ο πιο σημαντικός ίσως λόγος για τη μελέτη των κλασικών είναι η απόλαυση των κειμένων αυτή καθ’ εαυτή.