Toen computers voor het eerst in gebruik werden genomen in het onderwijs, leek het er even op dat de geweldige hoeveelheid informatie die op een cd-rom kon geplaatst worden een manier bood om een heel naslagwerk of zelfs een hele bibliotheek op één schijfje te plaatsen. In de loop van de laatste tien jaar is men geleidelijk afgestapt van het gebruik van geïnstalleerde software voor opzoekwerk en is men meer het internet gaan gebruiken; het gebruik van geïnstalleerde software heeft dus aan belang ingeboet. Toch moeten leerkrachten beseffen dat er uitstekende producten op de markt zijn die kunnen geïnstalleerd worden op de harde schijf van afzonderlijke computers of op een netwerk, en dat hun gebruik verschillende soorten opzoekwerk van leerlingen of leerkrachten kan ondersteunen.

Perseus

Toonaangevend en verreweg de belangrijkste speler op dit vlak is Platform Independent Perseus. Perseus omvat een set van vier cd-roms die verdeeld worden door Yale University Press. Perseus is ook beschikbaar in een beknopte versie maar die is niet aan te raden: de volledige set heeft oneindig veel meer te bieden. Het is een gigantische database voor teksten, kaarten en foto’s, met 3,4 miljoen Griekse woorden, een ontleedfunctie, een lexicon en 24.000 foto’s van de Griekse wereld. Heel wat van de inhoud is ook online beschikbaar, maar de installatie van de cd-roms garandeert snelheid en betrouwbaarheid. Een kort overzicht van deze software vind je op pagina 94 van dit handboek. Informatie over hoe je de software kan bestellen, staat op www.yalebooks.co.uk/yale/default.asp. Platform Independent Perseus is een moeilijk programma om onder de knie te krijgen. Je moet dus voldoende tijd uittrekken om ermee te werken en te experimenteren.

Oxford Classical Dictionary

Nog een interessante titel uit het Engels taalgebied is de Oxford Classical Dictionary, derde editie, die onlangs ook op cd-rom uitgegeven is door Oxford University Press. Deze editie bevat de volledige tekst van het woordenboek in boekvorm maar heeft ook links tussen verschillende artikels. Een artikel over ‘Tiberius’ kan een link hebben naar ‘Seianus’; via een eenvoudige klik ga je naar het artikel over ‘Seianus’. Dit maakt het zeer eenvoudig om naar verwijzingen te gaan en je opzoekwerk uit te breiden. Bovendien is het mogelijk tekst te markeren, te kopiëren en te plakken in een tekstverwerker, zodat je makkelijk documenten voor leerlingen kan aanmaken of je nota’s voor eigen werk kan aanvullen. Informatie over deze cd-rom vind je op www.nlx.com/titles/titlocd.htm.

Woordenboeken zijn in verschillende landen beschikbaar. Als je de CIRCE-website raadpleegt, vind je onder meer een Latijn-Italiaans en een Latijn-Frans woordenboek, die verder in dit handboek aan bod komen.

Thesaurus Linguae Graecae

De Thesaurus Linguae Graecae (TLG) is de naam die gegeven werd aan een enorme verzameling van Griekse teksten op cd-rom. De laatste uitgave (TLG E) dateert van februari 2000. TLG is ook de naam van een onderzoekscentrum aan de Universiteit van California, Irvine, dat opgericht werd in 1972 en dat de meeste Griekse literaire teksten verzameld en gedigitaliseerd heeft van Homerus tot de val van Byzantium in 1453. Het centrum had tot doel een allesomvattende digitale bibliotheek van de Griekse letterkunde te creëren, van de oudheid tot nu. Je vindt meer informatie op www.tlg.uci.edu/. In april 2001 kwam TLG ook online voor instellingen die zich wilden abonneren en enige tijd geleden kregen ook individuele personen toegang (tegen betaling).

Een verzameling Latijnse teksten van het Packard Humanities Institute (PHI)

‘Latin authors and Bible versions’ is een gelijkaardige verzameling Latijnse teksten, van het begin tot 200 na Christus, met de Digesta van Justinianus, Servius’ commentaar op Vergilius, Porphyrius’ commentaar op Horatius en verschillende versies van de bijbel. Uitsluitend beschikbaar op cd-rom (geen versie online) bij het Packard Humanities Institute (300 Second Street, Suite 201, Los Altos, CA 94022, e-mail: Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken ; tel: +1 (650) 948-0150; fax: +1 (650) 948-4135). Deze verzameling wordt over het algemeen aangeduid als PHI.

In TLG en PHI kan je opzoeken met externe software. Je kan deze software kopen maar er is ook goede vrije software die gratis is. Meer bijzonderheden vind je op http://gainsford.tripod.com/links.htm.

TLG en PHI worden niet op ruime schaal gebruikt in de middelbare scholen omdat ze eigenlijk bestemd zijn voor het universitaire niveau. Voor leerkrachten zijn ze evenwel een onschatbaar instrument, vooral om authentieke Latijnse en Griekse teksten te vinden.

Verzamelingen van afbeeldingen

Opzoeken kan ook in verzamelingen van digitale afbeeldingen. Scholen kunnen ze aankopen voor hun leerkrachten en leerlingen om projecten, presentaties en websites te stofferen.

□ Eerste stappen

Koop software en installeer hem op je computer. Leer hem vervolgens gebruiken en experimenteer ermee zo vaak je kan in je werk voor school. Lees de bijdrage over Platform Independent Perseus op pagina 94 van dit handboek.

□ Meer ideeën

Overweeg hoe je de software kan gebruiken om documenten voor je leerlingen te maken. Kopieer en plak teksten in je eigen documenten en probeer of dat ook lukt met afbeeldingen. Hou rekening met auteursrecht (zie hoofdstuk 1). Overweeg eventueel een cursus te volgen, om de software optimaal te leren gebruiken. Overweeg hoe je leerlingen de software kunnen gebruiken en hoe je hen dit kan aanleren.