Συγγραφέας: Alfred Reitermayer

Ι Το ιστορικό της διδασκαλίας Κλασικών στην Αυστρία

Για αιώνες η διδασκαλία των κλασικών στην Αυστρία έχει επηρεαστεί από την προτίμηση του Εράσμου για τα Λατινικά έναντι των Ελληνικών και από την αντιμετώπιση των Λατινικών ως οχήματος για την μετάδοση γραμματικής και ύφους.  Ακόμη και στον 20ο αιώνα, το  LIBER LATINUS, ένα ευρύτατα διαδεδομένο εγχειρίδιο Λατινικών που χαίρει υψηλής αποδοχής και που περιέχει παραδοσιακές Λατινικές λέξεις και γραμματική, δημιούργησε γενιές μαθητών που η αντίληψή τους για τα Λατινικά δεν ήταν παρά ένας μηχανισμός άσκησης και πρακτικής (drill and practice) για την εκμάθηση της γραμματικής.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, υπό την επιρροή σχετικών ρευμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο επιχειρήθηκε μια νέα προσέγγιση των Λατινικών με την εμφάνιση της VIA NOVA.  Αυτό το εγχειρίδιο επέτρεψε στους εκπαιδευτικούς να περιορίσουν σε κάποιο βαθμό τη διδασκαλία της γραμματικής και να επικεντρωθούν αντί γι’ αυτή, στην ανάγνωση ολόκληρων Λατινικών κειμένων.  Το πρόβλημα που αντιμετώπισαν μαθητές και εκπαιδευτικοί μ’ αυτό το είδος εγχειριδίου, ήταν η ταυτόχρονη εμφάνιση των κλίσεων και των συζυγιών – μια πρακτική σχεδιασμένη για να διευκολύνει τη δυνατότητα ανάγνωσης ενδιαφερόντων κειμένων όσο το δυνατό νωρίτερα – καθιστώντας τη δύσκολη για τους αρχάριους και κάποιες φορές δυσκολότερη και για τους γονείς που επιχειρούσαν να βοηθήσουν στη διαδικασία και οι οποίοι ήταν εξοικειωμένοι με τη συνήθη ανακεφαλαίωση και αλληλουχία των Λατινικών κλίσεων και συζυγιών.

Ωστόσο, η διαμάχη μεταξύ των παραδοσιακών συγγραφέων γραμματικής και των νεωτεριστών εκπαιδευτικών είχε τελικά ως αποτέλεσμα τη δημιουργία τριών καινούριων σειρών μαθημάτων, του VENI VIDI VICI (ενός μείγματος παραδοσιακής γραμματικής με συνεχείς παράλληλες αναφορές στη Ρωμαϊκή και Ελληνική ιστορία και μύθους), του FELIX ( ταυτόχρονη γραμματική και παράλληλες αναφορές) και του LUDUS ( η συντομότερη σειρά Λατινικών μαθημάτων στην Αυστρία με ελάχιστη γραμματική και λεξιλόγιο που συνεχίστηκε με πρωτότυπα κείμενα και ένα τεράστιο παράρτημα λεξιλογίου για κάθε κείμενο).

ΙΙ Το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αυστρία

Οι μαθητές στην ηλικία των 10 εισάγονται στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αυστρία και στη συνέχεια περνούν τρία διακριτά στάδια εκπαίδευσης.  Στο Βασικό Στάδιο 1 οι μαθητές φοιτούν από τον 5ο ως τον 7ο χρόνο χωρίς να συμμετέχουν σε ειδικές τελικές εξετάσεις και η διδασκαλία των Αγγλικών αρχίζει για όλους τους μαθητές στην ηλικία των 10.  Στο Βασικό Στάδιο 2 οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν Λατινικά (τα αποκαλούμενα  Long Latin)  διάρκειας 19 ωρών (4/3/3/3/3/3) ,μέχρι το 12ο χρόνο) ή μία άλλη ξένη γλώσσα, συχνά Γαλλικά, Ιταλικά ή Ισπανικά με επιπλέον 19 ώρες μέχρι το 12ο χρόνο) ή να επιλέξουν κάποιο πρόγραμμα που δεν περιλαμβάνει τη διδασκαλία δεύτερης ξένης γλώσσας, αλλά περισσότερα μαθηματικά και φυσικές επιστήμες.  Στο Βασικό Στάδιο 2 οι μαθητές φοιτούν από το 7ο ως το 8ο χρόνο και τελειώνουν χωρίς ειδικές εξετάσεις.

Στο Βασικό Στάδιο 3 οι μαθητές φοιτούν από τον 9ο ως το 12ο χρόνο.  Μπορούν να επιλέξουν ως μάθημα τα Σύντομα Λατινικά διάρκειας 12 ωρών (3/3/3/3) ή Ελληνικά ή Σύντομα Γαλλικά ή Φυσικές Επιστήμες ή Μουσική και Καλλιτεχνικά ή Τεχνολογία Πληροφοριών.  Το 10ο χρόνο οι μαθητές επιλέγουν 4 επιπλέον ώρες συνολικά για μια γλώσσα ή άλλα μαθήματα, που ονομάζονται "Wahlpflichtgegenstände",τα οποία είναι σημαντικά για το είδος των τελικών εξετάσεων που ονομάζονται REIFEPRÜFUNG και διενεργούνται στο 12ο χρόνο.

Στις μέρες μας τα Λατινικά είναι ακόμη υποχρεωτικό μάθημα για περίπου 40 πανεπιστημιακές ειδικότητες, ακόμη και για Ιατρικές ή Νομικές Σπουδές.  Τον επόμενο χρόνο, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου θα προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε ένα Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για Κλασικές Σπουδές ως προϋπόθεση για πανεπιστημιακές σπουδές παρόμοιο με το  Ευρωπαϊκό Πλαίσιο αναφοράς για γλώσσες.

ΙΙΙ Κλασικές σπουδές στο σύστημα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Αυστρίας

Στη διάρκεια του σχολικού έτους 1987/88 75.000 μαθητές παρακολούθησαν μαθήματα Λατινικών, ενώ 2383 παρακολούθησαν μαθήματα Ελληνικών.  Το σχολικό έτος 2001/02 (σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία) 53.040 μαθητές επέλεγαν μάθημα Λατινικών και 994 μαθητές Ελληνικά στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Οι ευνοϊκές εξελίξεις κατά τα 2003/2004 που συμπεριέλαβαν και το γνήσιο ενδιαφέρον που επέδειξαν για τα μαθήματα των κλασικών και οι υπεύθυνοι πολιτικοί για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, οδήγησαν στην πρόθεση δημιουργίας μιας βασικής Λατινικής θεματικής ενότητας  για τα επόμενα χρόνια για όλους τους μαθητές ηλικίας 10 ως 11 (2/2 ώρες κάθε εβδομάδα).  Μετά απ’ αυτά, η επιλογή των μαθητών με βάση τις επιτυχείς επιδόσεις τους στις σύγχρονες γλώσσες ή Κλασικά ή φυσικές επιστήμες θα είναι πιο εύκολη απ’ ότι είναι τώρα.

Η πιο σημαντική εξέλιξη υπήρξε η δημιουργία ενός νέου προγράμματος σπουδών για τα Λατινικά και τα Ελληνικά από τον 9ο ως το 12ο χρόνο, που ξεκίνησε το φθινόπωρο 2004.  Για πρώτη φορά, δεν είναι υποχρεωτική η χρήση συγκεκριμένων συγγραφέων αλλά θεμάτων ευρύτατα διαδεδομένων ανά τους αιώνες όταν τα  Λατινικά και τα Ελληνικά επηρέασαν την ιστορία, την αρχιτεκτονική, τις τέχνες, τη θρησκεία και τη ρητορική.  Περισσότερες σχετικές πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στη διεύθυνση    www.lateinforum.at

Την ουσία του μελλοντικού εξεταστικού προγράμματος το 12ο χρόνο το 2008/09 θα αποτελέσει η θεμελιώδης αρμονία ανάμεσα στα δύο μέρη του, και το μέρος για το οποίο κάθε ένα σχολείο χωριστά είναι υπεύθυνο για το "Wahlpflichtgegenständen"   και το μέρος στο οποίο τα θέματα εξετάσεων προετοιμάζονται κεντρικά από μια Κυβερνητική Επιτροπή.  Στο νέο σύστημα δίνεται έμφαση στη λογοτεχνική αξία και στη σπουδαιότητα του περιεχομένου των κειμένων που αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας στην τάξη. 

ΙV Πως γίνεται κάποιος εκπαιδευτικός Κλασικών στην Αυστρία

Η διαδικασία είναι σαφώς καθορισμένη.  Οι μαθητές μετά την αποφοίτησή τους από το σχολείο παρακολουθούν μια σειρά μαθημάτων σε Κλασικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο, η οποία συνήθως διαρκεί τρία χρόνια.  Το πτυχίο που αποκτούν συνήθως είναι Bachelor of Arts.  Μετά το τέλος των σπουδών τους οι φοιτητές παρακολουθούν ένα επιπλέον χρόνο, στο τέλος του οποίου τους απονέμεται προσωρινά ένα MAGISTER PHIL. (που αποτελεί πιστοποίηση εκπαιδευτικού), το οποίο τους επιτρέπει να διδάξουν σε οποιοδήποτε Αυστριακό σχολείο.  Απαιτείται ένας ακόμη χρόνος, στη διάρκεια του οποίου τα προσόντα τους εξετάζονται με μεγάλη προσοχή πριν την τελική πιστοποίησή τους.

V Πρόσθετες πληροφορίες

Υπάρχουν επιπρόσθετες συμβουλές και πληροφορίες γι’ αυτή τη διαδικασία στις ιστοσελίδες www.lateinforum.at και www.schule.at.