|
Onderwijs van Latijn, Grieks en antieke cultuur in Oostenrijk |
|
|
Auteur: Alfred Reitermayer
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
I. Het verhaal van het oude talenonderwijs in Oostenrijk
Gedurende eeuwen werd het onderwijs in oude talen in Oostenrijk beïnvloed door Erasmus’ voorkeur van Latijn boven Grieks en het daaruit voortvloeiende gevolg, nl. dat Latijn beschouwd werd als het ideale middel om grammatica en stijl aan te leren. Zelfs in de 20ste eeuw kregen generaties leerlingen nog de indruk dat Latijn alleen maar een drilvak stikvol oefeningen was om grammatica te leren, wat te wijten was aan LIBER LATINUS, een tekstboek voor Latijn met een hooggeprezen maar overduidelijk traditionele manier om Latijn te lezen en grammatica bij te brengen.
In de late jaren 1970 werd Latijn, onder invloed van een beweging in Engeland, op een nieuwe manier benaderd door VIA NOVA. Dank zij dit tekstboek konden de leerkrachten snoeien in het aanleren van grammatica en meer aandacht besteden aan het lezen van grote tekstgehelen in het Latijn. Het probleem waar leerlingen en leerkrachten met dit soort tekstboek op botsten, was het gelijktijdig verschijnen van verbuigingen en vervoegingen (een procédé dat leerlingen zo snel mogelijk in staat wilde stellen om interessante teksten te lezen). Beginnende latinisten hadden het niet gemakkelijk en dat gold ook voor ouders die kun kinderen wilden helpen maar gewoon waren aan regelmatig studeren van verbuigingen en vervoegingen in een logische volgorde.
De controverse tussen traditionele grammatici en leerkrachten van de nieuwe stijl mondde uit in het verschijnen van drie nieuwe cursussen: VENI VIDI VICI (een mengeling van traditionele grammatica met achtergrondinformatie over Romeinse en Griekse geschiedenis en mythologie), FELIX (parallel lopende grammaticalessen en achtergrondinformatie) en LUDUS (de kortste cursus Latijn in Oostenrijk, met een minimum aan grammatica en vocabularium, waarna originele teksten werden gelezen met een gigantische appendix vocabularium bij elke tekst).
II. Het hedendaags middelbare schoolsysteem in Oostenrijk
Leerlingen gaan in Oostenrijk naar de middelbare school op de leeftijd van 10 jaar, waarna drie stappen in hun vorming volgen.
Stap 1 is een cyclus van twee schooljaren die de leerlingen door de “jaren 5 en 6” gidst, zonder speciaal examen op het einde; de leerlingen beginnen Engels te leren op de leeftijd van 10 jaar.
Stap 2 geeft de leerlingen de kans om Latijn toe te voegen aan hun curriculum (het zogenaamde Lang Latijn, waarbij een leerling, verspreid over zes jaar, in totaal 19 uur Latijn volgt: 4/3/3/3/3/3, tot in “jaar 12”). Behalve Latijn kan een leerling kiezen voor een tweede moderne taal (naast Engels) zoals Frans, Italiaans of Spaans, met hetzelfde aantal uren tot in “jaar 12” of voor een schoolprogramma zonder tweede taal maar met meer wiskunde en wetenschappen. Stap 2 brengt de leerlingen door “jaren 7 en 8”, zonder special examen op het einde.
Stap 3 voert de leerlingen door “jaren 9 tot 12”. Studenten kunnen opteren voor Kort Latijn (in totaal 12 uur, 3/3/3/3), of Grieks, of Kort Frans, of Wetenschappen, of Muziek en Kunst, of Informatietechnologie. Na “jaar 10” kiezen de leerlingen voor 4 bijkomende uren (2/2) voor een taal of een ander vak, de zogenaamde “Wahlpflichtgegenstände”, die belangrijk zijn voor het type eindexamen (Reifeprüfung) op het einde van “jaar 12”.
Op dit ogenblik is Latijn nog steeds een vereiste studiecomponent voor ongeveer 40 studierichtingen aan de universiteit, zelfs voor geneeskunde en rechten. Oostenrijkse en Duitse pedagogen willen nu een Europees kader creëren voor oude talen als vereiste voor studeren aan de universiteit.
III. Klassieke vakken in het middelbaar in Oostenrijk
In het schooljaar 1987-1988 volgden 75.000 Latijn en 2383 volgden Grieks. In 2001-2002 (de meest recente cijfers) volgden 53.040 Latijn en 994 volgden Grieks.
Gunstige ontwikkelingen in 2003-2004 brachten onder meer oprechte belangstelling voor onze vakken met zich mee vanwege politici die verantwoordelijk waren voor het secundair onderwijs. Het is de bedoeling een basismodule Latijn te maken voor alle leerlingen van “jaren 5 en 6” (beginjaren van het middelbaar onderwijs) van 2 uur per week ik elk jaar. Op basis daarvan zou een juiste keuze voor leerlingen naar de volgende jaren toe (moderne talen, oude talen of wetenschappen) gemakkelijker worden dan ze nu is.
De belangrijkste ontwikkeling was het tot stand komen van een nieuw curriculum voor Latijn en Grieks voor “jaren 9 tot 12” dat begon in de herfst van 2004. Voor de eerste keer is er geen verplicht canon van auteurs maar worden thema’s opgelegd die vele eeuwen bestrijken waar Latijn en Grieks hun stempel hebben gedrukt op geschiedenis, architectuur, kunsten, godsdienst en retorica. Verdere informatie vind je op http://www.lateinforum.at/.
Voor het eindexamen na “jaar 12” in 2008-2009 wordt een volmaakt evenwicht nagestreefd tussen een eerste deel waarvoor de individuele scholen verantwoordelijk zullen zijn met “Wahlpflichtgegenständen” en een tweede deel waarvoor het examen zal voorbereid worden door een regeringscommissie. De klemtoon ligt in het nieuwe systeem op de literaire waarde en het belang van de inhoud van de in de klas gelezen teksten.
IV. Hoe word je in Oostenrijk leerkracht oude talen?
Wie na “jaar 12” het middelbaar onderwijs verlaat, begint aan de universiteit aan een opleiding die over het algemeen drie jaar duurt. De kwalificatie die men behaalt, is die van “Bachelor of Arts”. Nadien begint de student aan nog een jaar studie dat hem of haar de titel oplevert van “Magister Phil.”, wat hem of haar toelaat aan om het even welke school in Oostenrijk les te geven. Er volgt nog een vijfde jaar (wat men een aggregaatsjaar zou kunnen noemen) waarin hun capaciteiten als leerkracht worden geëvalueerd alvorens ze bekrachtigd worden.
V. Verdere informatie
Verdere informatie vind je op http://www.lateinforum.at/ of http://www.schule.at/.
|
With the support of the European Commission within the framework of the Socrates Comenius programme.