Συγγραφέας: Elisabeth Nedergaard

Ι Το ιστορικό της διδασκαλίας Κλασικών στη Δανία

Τα Λατινικά άρχισαν να διδάσκονται σε μοναστήρια στη Δανία κατά τον 10ο αιώνα μ.χ.  Μετά τη μεταρρύθμιση του 1536 δεν υπήρχαν πια Καθολικά σχολεία, αλλά εγκαινιάστηκε μια σειρά Λατινικών σχολείων σε όλη τη χώρα για την εκπαίδευση όσων στόχευαν σε πανεπιστημιακές σπουδές (στη Θεολογία).  Εκτός από τα Λατινικά, την ίδια περίοδο διδάσκονταν επίσης τα αρχαία Ελληνικά.  Η παράδοση των Λατινικών σχολείων συνεχίστηκε χωρίς διακοπή μέχρι και τη μεγάλη μεταρρύθμιση του 1903.

Η μεταρρύθμιση του 1903 είχε  ως αφετηρία τη μακρόχρονη και ισχυρή κλασική παράδοση των Λατινικών σχολείων.  Εμπνευσμένη από το Νορβηγικό πρότυπο, η ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση χωρίστηκε σε τρεις κλάδους: τον κλασικό γλωσσικό, τον σύγχρονο ανθρωπιστικό / γλωσσικό και τον επιστημονικό κλάδο.  Για την αντιστάθμιση της έλλειψης των Ελληνικών ως βασικό πολιτιστικό μάθημα σε δύο από τους κλάδους, εισήχθη ένα νέο μάθημα που ονομάστηκε "Oldtidskundskab" (Αρχαίος Πολιτισμός).  Το καινούριο γνωστικό αντικείμενο δημιουργήθηκε ώστε να αποκτήσουν οι μαθητές βαθύτερη αντίληψη των πιο σημαντικών πτυχών του κλασικού  Ελληνικού πολιτισμού, με τη διαφορά ότι τώρα τα κείμενα διαβάζονταν σε Δανική μετάφραση.  Η μεταρρύθμιση του 1903 ήταν επιτυχημένη και συνεχίστηκε για περισσότερα από 50 χρόνια, στη διάρκεια των οποίων ο αριθμός των μαθητών που φοιτούσαν στη Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ("gymnasier") αυξήθηκε από λιγότερους των 1000 το χρόνο σε περισσότερους από 5000 μαθητές.

Στη διάρκεια των ετών 1958-63 οι τρεις κλάδοι της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης περιορίστηκαν σε δύο: τον ανθρωπιστικό / γλωσσικό και τον επιστημονικό.  Μετά τον πρώτο χρόνο αυτοί οι δύο κλάδοι υποδιαιρέθηκαν σε πιο εξειδικευμένες κατηγορίες.  Το 1975 ένας νέος νόμος για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση θέσπισε την υποχρεωτική εννιάχρονη εκπαίδευση για όλους και από το 1979 τα Λατινικά δε θεωρούνταν ως απαραίτητη προϋπόθεση για τον ανθρωπιστικό / γλωσσικό κλάδο της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Μια νέα μεταρρύθμιση του1988 αντικατέστησε το υπάρχον σύστημα της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με ένα νέο, ακόμη διαιρεμένο σε δύο κλάδους (ανθρωπιστικό / γλωσσικό και επιστημονικό), αλλά χωρίς περαιτέρω διαχωρισμούς.  Αντί γι’ αυτό παρέχεται στους μαθητές μια σειρά επιλογών που τους δίνει τη δυνατότητα να προσαρμόσουν τις εξετάσεις τους στην επιθυμητή κατεύθυνση.  Αυτή η μεταρρύθμιση με λίγες τροποποιήσεις παραμένει η βάση του εκπαιδευτικού συστήματος μέχρι σήμερα 92004, δείτε παρακάτω).

ΙΙ Το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Δανία

- "Det almene gymnasium/stx" = Η Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (3 χρόνια που οδηγούν στο "studentereksamen" = examen artium)

- "Hoejere forberelseskursus/hf" = Ανώτερη Προπαρασκευαστική Εκπαίδευση (2 χρόνια που οδηγούν σε εξετάσεις ισοδύναμες με το "studentereksamen", αν και αρχικά σχεδιαζόταν γι’ αυτούς που στόχευαν στη συνέχιση των σπουδών τους στη μέση προπαρασκευαστική εκπαίδευση)

- "Det tekniske gymnasium/htx" = Τεχνική Εκπαίδευση (3 χρόνια που οδηγούν στο "Hoejere teknisk eksamen")

Το πρόγραμμα σπουδών των δύο τελευταίων τύπων εκπαίδευσης δεν περιλαμβάνει τις Κλασικές σπουδές και το Ανώτερο Προπαρασκευαστικό Στάδιο σπάνια τις περιλαμβάνει.  Όσοι στοχεύουν σε μια ευρύτερη γενική μόρφωση που περιλαμβάνει και τις Κλασικές σπουδές, είναι προτιμότερο να επιλέξουν τη Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.  Τα στοιχεία του 1995 δείχνουν ότι η Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ("det almene gymnasium") έχει πλέον επεκταθεί και περιλαμβάνει το 35% μιας συγκεκριμένης κατηγορίας, ή περισσότερους από 20.000 νέους ανθρώπους.

ΙΙΙ Κλασικές σπουδές στο σύστημα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Δανίας

Στον ανθρωπιστικό / γλωσσικό κλάδο της Γενικής Ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, τα Λατινικά διδάσκονται σε τρία επίπεδα:

Προαιρετικά Λατινικά, (ένας χρόνος, B-επίπεδο) είναι αντικείμενο μέσου επιπέδου που διδάσκεται για ένα χρόνο με 4 μαθήματα 45 λεπτών το καθένα κάθε εβδομάδα.  Οι μαθητές μελετούν 40 σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους, πρωτότυπων Λατινικών κειμένων.  20 από αυτά χρησιμοποιούνται ως υλικό για τελική προφορική εξέταση (25 λεπτά μαζί με 25 λεπτά προετοιμασία).

Προαιρετικά Λατινικά (δύο χρόνια, Α-επίπεδο) είναι αντικείμενο υψηλού επιπέδου δύο χρόνων.  Διδάσκονται σε 5 μαθήματα 45 λεπτών το καθένα κάθε εβδομάδα και για τα δυο χρόνια.  Οι μαθητές μελετούν περίπου 100 σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους, πρωτότυπων Λατινικών κειμένων και 150  σελίδες σε Δανική μετάφραση.  Από τις 100 Λατινικές σελίδες που μελετώνται, επιλέγονται οι 50 που θα αποτελέσουν τη βάση για μια τελική προφορική εξέταση (30 λεπτά μαζί με 30 λεπτά προετοιμασία).  Τα Λατινικά Α-επιπέδου περιλαμβάνουν επίσης μια γραπτή εξέταση μετά τον τελευταίο χρόνο.

Οι μαθητές του επιστημονικού κλάδου έχουν τη δυνατότητα επιλογής Λατινικών στο C-επίπεδο το δεύτερο ή τρίτο χρόνο.  Η διδασκαλία του αντικειμένου περιλαμβάνει 4 μαθήματα 45 λεπτών το καθένα κάθε εβδομάδα.  Οι μαθητές μελετούν 25 σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους.  Από αυτές 15 σελίδες πρωτότυπων Λατινικών κειμένων συνιστούν τη βάση για μια τελική προφορική εξέταση (25 λεπτά μαζί με 25 λεπτά προετοιμασία).

Τα Λατινικά C-επιπέδου που διδάσκονται στο Ανώτερο Προπαρασκευαστικό Στάδιο είναι αντικείμενο διάρκειας ενός χρόνου (που διδάσκεται σε 4 μαθήματα 45 λεπτών το καθένα κάθε εβδομάδα).  Οι μαθητές μελετούν 20 σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους, Λατινικών, 12 από τις οποίες πρέπει να προέρχονται από πρωτότυπα κείμενα.  Το πρόγραμμα των εξετάσεων περιλαμβάνει 12 σελίδες από τα πρωτότυπα Λατινικά κείμενα που μελετήθηκαν στη διάρκεια του χρόνου αλλά οι εξετάσεις περιλαμβάνουν και άγνωστα κείμενα των ίδιων συγγραφέων ή με το ίδιο θέμα.  Οι εξετάσεις  (25 λεπτά μαζί με 25 λεπτά προετοιμασία) είναι υποχρεωτικές αν επιθυμεί κάποιος να περάσει το μάθημα.

Στη Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τα Ελληνικά σε Α-επίπεδο είναι προαιρετικό μάθημα διάρκειας δύο χρόνων που μπορεί να επιλεγεί μόνο του ή σε συνδυασμό με τα Λατινικά Α-επιπέδου διάρκειας δύο χρόνων.  Η διδασκαλία γίνεται για δύο χρόνια και περιλαμβάνει 5 μαθήματα 45 λεπτών το καθένα την εβδομάδα το δεύτερο χρόνο και 8 μαθήματα 45 λεπτών το καθένα την εβδομάδα στον τρίτο (συμπεριλαμβανομένου του Αρχαίου Πολιτισμού).Οι μαθητές μελετούν 100 περίπου σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους, πρωτότυπων Ελληνικών κειμένων και 300-500 σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους, Ελληνικών κειμένων σε Δανική μετάφραση.  Επιπλέον, μελετάται ένας αντιπροσωπευτικός αριθμός μνημείων (μεταξύ άλλων, αμφορείς, γλυπτά, αρχιτεκτονικά έργα) από την περίοδο 700-300 π.Χ.  Πενήντα από τις σελίδες Ελληνικών κειμένων που μελετώνται μαζί με μια αντιπροσωπευτική επιλογή μνημείων που μελετήθηκαν  αποτελούν τη βάση για τελική προφορική εξέταση (30 λεπτά μαζί με 30 λεπτά προετοιμασία).  Όπως στα Λατινικά υψηλού επιπέδου, έτσι και τα Ελληνικά υψηλού επιπέδου περιλαμβάνουν επίσης γενικές εξετάσεις μετά τον τελευταίο χρόνο.

Τα Ελληνικά C-επιπέδου περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα σπουδών της Γενικής Ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ως ένα από τα πολλά προαιρετικά μαθήματα μέσου επιπέδου.  Τα Ελληνικά σ’ αυτό το επίπεδο δεν περιλαμβάνουν τα μαθήματα του Αρχαίου Πολιτισμού.  Οι μαθητές μελετούν 25 σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους, Ελληνικών κειμένων.  15 σελίδες πρωτότυπων Ελληνικών κειμένων αποτελούν τη βάση για μια τελική προφορική εξέταση (25 λεπτά μαζί με 25 λεπτά προετοιμασία).

Το μάθημα του Αρχαίου Πολιτισμού είναι υποχρεωτικό αντικείμενο επιπέδου-C για όλους στη Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στη Δανία.  Η διδασκαλία περιλαμβάνει 3 μαθήματα 45 λεπτών το καθένα κάθε εβδομάδα τον τελευταίο χρόνο του γυμνασίου.  Οι μαθητές μελετούν 300 περίπου σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους, κειμένων σε Δανική μετάφραση.  Τα κείμενα πρέπει να περιλαμβάνουν ποίηση, δράμα και πεζό λόγο.  Σε αυτά πρέπει να συμπεριλαμβάνονται ο Όμηρος, οι Αττικοί τραγικοί και ο Πλάτωνας.  Εκτός από τα κείμενα οι μαθητές μελετούν μια επιλογή μνημείων από τις ίδιες περιόδους, όπως το υλικό των κειμένων.  40 σελίδες, συνηθισμένου μεγέθους, για την ποίηση επιλέγονται από τις σελίδες που μελετήθηκαν (συμπεριλαμβανομένου του Ομήρου) μαζί με 100 σελίδες πεζού κειμένου (συμπεριλαμβανομένου του Πλάτωνα) και ένα δράμα αποτελούν τη βάση για μια τελική προφορική εξέταση (25 λεπτά μαζί με 25 λεπτά προετοιμασία).  Επιπλέον, στο υλικό των εξετάσεων περιλαμβάνεται μια αντιπροσωπευτική συλλογή μνημείων που μελετήθηκαν.

Οι μαθητές του Ανώτερου Προπαρασκευαστικού Σταδίου μπορούν να επιλέξουν το μάθημα του Αρχαίου Πολιτισμού ως προαιρετικό μάθημα επιπέδου C στο τελευταίο από τα δυο χρόνια.  Το μάθημα είναι όμοιο με το αντίστοιχο του επιπέδου C στη Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (πιο πάνω), με τη διαφορά ότι οι εξετάσεις είναι υποχρεωτικές για μαθητές που παρακολουθούν το  Ανώτερο Προπαρασκευαστικό Στάδιο.  Στο μέλλον, από το 2005, πρόκειται να αλλάξουν όλα και στη Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στο Ανώτερο Προπαρασκευαστικό Στάδιο.  Η Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση δε θα χωρίζεται πλέον σε δύο κλάδους.  Το αποτέλεσμα θα είναι ότι τα Λατινικά θα καταργηθούν ως υποχρεωτικό μάθημα αλλά θα συνεχίσουν να προσφέρονται ως μέρος μιας σύντομης γλωσσικής εισαγωγής υποχρεωτικής για όλους (μια διαθεματική σειρά περίπου 45 μαθημάτων, από τα οποία περίπου 20 περιλαμβάνουν μελέτη Λατινικών κειμένων).  Τα Λατινικά και τα Ελληνικά θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν ακόμη ως προαιρετικά μαθήματα (Α-επίπεδο ή C-επίπεδο), και ο Κλασικός Πολιτισμός είναι ακόμη υποχρεωτικό μάθημα στο πρόγραμμα σπουδών αν και με νέα μορφή.  Οι λέξεις κλειδιά για τη μεταρρύθμιση είναι η διαθεματική συνεργασία και η εκτέλεση εργασιών.

ΙV Πως γίνεται κάποιος εκπαιδευτικός Κλασικών στη Δανία

Για να γίνει κάποιος εκπαιδευτικός στη Γενική Ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στη Δανία, πρέπει να σπουδάσει δύο σχετικά αντικείμενα στο πανεπιστήμιο.  Κανονικά, οι σπουδές περιλαμβάνουν ένα κύριο αντικείμενο που διαρκεί 3 ½ χρόνια (συμπεριλαμβανομένης και της διατριβής) και ένα δευτερεύον αντικείμενο που διαρκεί 1 ½  χρόνο.  Τα Πανεπιστήμια της Κοπεγχάγης (Copenhagen, Aarhus και Odense, προσφέρουν σπουδές σε Ελληνικά, Λατινικά και Αρχαίο Πολιτισμό.  Τα Πανεπιστήμια της Κοπεγχάγης και του Aarhus έχουν επίσης τμήματα Κλασικής Αρχαιολογίας.

Η αρχική επιμόρφωση καθηγητών οργανώνεται ως ένα διετές πρόγραμμα που περιλαμβάνει τόσο θεωρητική όσο και πρακτική εξάσκηση.  Ο νέος εκπαιδευτικός πρέπει να προσληφθεί από κάποιο σχολείο κατά τη διάρκεια της περιόδου εξάσκησής του.  Για τον πρώτο χρόνο της πρακτικής εξάσκησης, ο υποψήφιος θα διδάξει στις τάξεις του μέντορα / καθηγητή που τον παρακολουθεί, ενώ κατά το δεύτερο χρόνο θα διδάξει τις δικές του τάξεις.  Ένας κεντρικός παιδαγωγικός επιμορφωτής στο σχολείο συντάσσει μια έκθεση-αναφορά για τον υποψήφιο στο τέλος του δεύτερου χρόνου.  Δύο εξωτερικοί επόπτες παρακολουθούν την επίδοση του υποψήφιου σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

Μετά το τέλος της αρχικής επιμόρφωσης ο υποψήφιος μπορεί ελεύθερα να κάνει αίτηση για μια θέση εργασίας σε οποιοδήποτε σχολείο επιθυμεί να προσλάβει εκπαιδευτικό στο αντικείμενο του υποψηφίου.  Οι διευθυντές σε τοπικό επίπεδο αποφασίζουν ποιον θέλουν να προσλάβουν.  Δεν υπάρχει κεντρικός φορέας προσλήψεων.

V Πρόσθετες πληροφορίες

Ο ιστότοπος του Δανικού Υπουργείου Παιδείας είναι ο ακόλουθος: http://us.uvm.dk/gymnasie/almen/lov/?menuid=150555