|
Onderwijs van Latijn, Grieks en antieke cultuur in het Verenigd Koninkrijk |
|
|
Auteur: Julian Morgan
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
I. Het verhaal van het oude talenonderwijs in het Verenigd Koninkrijk
Het onderwijs in oude talen heeft in het Verenigd Koninkrijk een lange en eminente geschiedenis maar kijkt bezorgd naar de toekomst. In de “grammar schools” werden Latijn en Grieks al “altijd” onderwezen en ze stonden in de 19de en de eerste helft van de 20ste eeuw in hoog aanzien. Tot in de jaren 1960 was Latijn een vereiste om aan Oxford of Cambridge te kunnen gaan studeren, en de beste leerlingen waren dus verplicht Latijn te volgen. Zodra die verplichting in Oxford en Cambridge wegviel, konden de scholen de leerlingen niet meer verplichten om Latijn te volgen en werd het noodzakelijk voor de leerkrachten om hun leerlingen beter te motiveren.
In het begin van de jaren 1970 kwam er een nieuwe soort cursus voor Latijn, waarbij Cambridge University Press een voortrekkersrol speelde. Deze nieuwe aanpak liet de leerkrachten toe tot op zeker hoogte te snoeien in het onderwijs van Latijnse grammatica en zich meer toe te leggen op het lezen van langere passages Latijn. De “Cambridge Latin Course” volgde een Pompejaanse familie doorheen de gebeurtenissen van 79 na Christus en op hun avonturen in Romeins Engeland en Alexandrië, tot en met hun uiteindelijke terugkeer naar Italië, naar Rome. Het feit dat er een verhaal werd verteld, motiveerde de leerlingen in hoge mate: ze konden zich immers identificeren met de personen uit het verhaal. Niet alle leerkrachten waren even enthousiast als hun leerlingen: sommigen vonden de benaderingswijze niet goed en de traditionalisten (die zwoeren bij grammatica om de grammatica) vonden dat de leerlingen de taal onvoldoende kenden. Vooral het afvoeren van vertaling van Engelse zinnen naar het Latijn werd genadeloos bekritiseerd, ook al maakte de “Cambridge Latin Course” die oefening overbodig. De “Cambridge Latin Course” kreeg twee concurrenten, “Ecce Romani” en “Oxford Latin”. Deze twee handboeken gebruiken dezelfde benadering van de taal als de “Cambridge Latin Course” maar leggen meer nadruk op het studeren van grammatica.
II. Het hedendaags middelbare schoolsysteem in het Verenigd Koninkrijk
Secundaire scholen zijn in het Verenigd Koninkrijk ofwel onafhankelijke scholen die als een particuliere onderneming worden geleid, vaak zonder winstoogmerk (zodat ze in aanmerking kunnen komen voor liefdadigheid), ofwel staatsscholen die meestal geleid worden door plaatselijke opvoedingsorganen, ook al hebben veel scholen de volledige controle over hun eigen studieaanbod en budget. Heel wat staatsscholen worden nu aangezocht om in te schrijven om een speciaal statuut te verwerven, wat de zaken in de nabije toekomst misschien eerder zal bemoeilijken dan vergemakkelijken.
Secundaire scholen in het Verenigd Koninkrijk laten leerlingen toe vanaf de leeftijd van 11 jaar; er zijn drie fasen in de opleiding. “Key Stage 3” voert de leerlingen door jaren 7 tot 9; dan komt “Key Stage 4” met jaren 10 en 11. Op het einde van “Key Stage 4” leggen de leerlingen een pakket van ongeveer acht of negen examens af, de zogenaamde GCSE. Elk examen is een afzonderlijke eenheid, en voor elke succesvol afgelegde eenheid krijgen de leerlingen een diploma, hoewel leerlingen die meerdere examens afleggen bij één examencommissie vaak maar één getuigschrift krijgen dat hun niveau weergeeft in alle examens die ze bij ene examencommissie hebben afgelegd.
Na “Key Stage 4” gaan de leerlingen over naar de zogenaamde "Sixth Form”, ook bekend als "Key Stage 5”, waar ze over een periode van twee jaar niveaus AS en A2 moeten behalen (niveau A2 wordt vaak als niveau A aangeduid). De meeste leerlingen nemen drie of vier niveaus AS waarvoor ze examen afleggen na hun eerste jaar in de "Sixth Form”, en dan drie niveaus A2 waarvoor ze examen afleggen na hun laatste schooljaar. Zodra hun resultaat (in augustus) wordt meegedeeld, weten de leerlingen of ze naar de universiteit van hun keuze kunnen of niet.
Secundaire scholen in Schotland volgen een ander stramien. Scholen laten daar leerlingen toe vanaf 12 jaar en in de eerste twee jaar wordt een brede en algemene vorming gegeven. Na die twee jaar worden er keuzes gemaakt inzake de vakken die de leerlingen zullen volgen in S3 en S4 en die zullen ondervraagd worden op het einde van S4 (als de leerlingen 16 jaar zijn). Deze examens zijn meestal "Standard Grades”, ook al worden op sommige scholen tussentijdse examens georganiseerd. In S5 studeren de leerlingen meestal voor 5 “Highers” die belangrijk zijn met het oog op toelating tot de universiteit. In S6 bieden de meeste scholen een combinatie aan van meer “Highers” of “Advanced highers”. Dit systeem wordt gevolgd in de meeste Schotse scholen, ook al volgen sommige privé-scholen het Engels examensysteem.
III. Klassieke vakken in het middelbaar in het Verenigd Koninkrijk
De laatste tijd hebben de meeste staatsscholen Latijn uit hun aanbod geschrapt. Er zijn in die sector nog altijd voortreffelijke scholen die voortreffelijk werk leveren, maar voor de meeste van hen werd Latijn een dure luxe die ze zich eigenlijk niet meer konden veroorloven, en de voortdurend wisselende situatie in de onderwijssector heeft die evolutie versneld. In de private sector is Latijn nog een vrij algemeen aangeboden vak; ongeveer de helft van de scholen volgt de “Cambridge Latin Course”. Nationaal gezien legt jaarlijks een duizendtal leerlingen het examen Latijn van niveau A af. Grieks wordt zelden aangeboden: slechts een tweehonderd leerlingen die het examen afleggen.
Een vak dat zeer goed in de markt ligt is Antieke cultuur dat in zeer veel scholen wordt aangeboden. Leerlingen kunnen meestal een keuze maken uit meerdere mogelijkheden, zoals Homerus lezen in vertaling, de Griekse tragedie of literatuur uit de tijd van Augustus. In sommige scholen wordt Oude geschiedenis gegeven in plaats van Antieke cultuur, maar dat vak wordt beduidend minder gekozen dan Antieke cultuur.
De GCSE-examens van Latijn en Grieks zijn schriftelijk en duren ongeveer anderhalf uur. Ter voorbereiding moet de leerling een stuk Latijn of Grieks gelezen hebben (van ongeveer 300 regels) en een vocabulariumlijst van tussen de 300 en de 500 woorden hebben geleerd ter voorbereiding van de ongeziene tekst en vragen daarover. Voor de AS-examens van Latijn en Grieks moet de leerling twee stukken Latijn of Grieks gelezen hebben (van ongeveer 700 regels); ook wordt een vertaling van een ongeziene tekst verwacht en moeten vragen beantwoord worden. Voor niveau A2 is de cursus zwaarder (het vocabularium omvat zo’n 1000 woorden), maar er zijn opnieuw drie examens van elk een uur.
In Schotland nemen ongeveer 250 leerlingen deel aan het eindexamen Latijn. Het examen omvat een vertaling van een ongeziene tekst en vragen over Vergilius (of Plautus) en Cicero. Grieks wordt zelden gegeven. Antieke cultuur spreekt ongeveer 500 leerlingen aan per jaar; de leerstof behandelt Athene in de 5de eeuw voor Christus en Rome in de 1ste eeuw voor en na Christus.
IV. Hoe word je in het Verenigd Koninkrijk leerkracht oude talen?
De procedure om leerkracht Latijn en Grieks te worden is in het Verenigd Koninkrijk welomschreven. Leerlingen gaan na het middelbaar naar de universiteit waar ze “Bachelor of Arts” (BA) kunnen worden (in drie jaar). Nadien schrijven de studenten in voor een bijkomend jaar dat “Post Graduate Certificate of Education” (PGCE) heet. De twee belangrijkste centra voor PGCE-opleiding voor kandidaat-leerkrachten Latijn en Grieks zijn King's College in Londen en Cambridge University. De universiteit van Strathclyde in Glasgow schrapte in 2005 de opleiding tot leerkracht Latijn en Grieks.
Na dat jaar opleiding krijgen de studenten een voorlopige QTS (qualified teacher status), die hen toelaat om les te geven aan om het even welke school in het Verenigd Koninkrijk. Ze worden nog een jaar pedagogisch begeleid voor hun QTS definitief wordt. In Schotland moeten de leerkrachten zich inschrijven bij de General Teaching Council.
Sommige onafhankelijke scholen nemen mensen in dienst die hun lerarenopleiding niet hebben afgemaakt, wat niet aan te bevelen is omdat deze mensen nooit aan de bak kunnen komen in de staatsscholen.
V. Verdere informatie
Verdere inlichtingen en informatie is te vinden op de JACT website:
http://www.jact.org/teaching
“The Teaching of Classics”, ed. James Morwood, Cambridge University Press, 2003, is een excellente gids voor dit onderwerp.
|
With the support of the European Commission within the framework of the Socrates Comenius programme.