Από τον Chris Lord, Αυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα προστατεύεται από spam bots, θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη Javascript για να το δείτε

Μετά από αρκετή αναζήτηση για κάποιο αξιοπρεπές λογισμικό χαρτογράφησης εννοιών για λειτουργία τόσο σε Mac όσο και σε PC, βρήκα τελικά αυτό που επιθυμούσα σε ένα πρόσφατο σεμινάριο INSET για Ειδικές Παιδαγωγικές Ανάγκες.  Στο τέλος της συνεδρίας η εκπαιδεύτρια μας παρουσίασε κάποιους εννοιολογικούς χάρτες που δημιουργήθηκαν από παιδιά με δυσλεξία, με κάποιο πρόγραμμα που ονομάζεται Έμπνευση (Inspiration).  Κατέβασα μια δωρεάν δοκιμαστική έκδοση 30 ημερών από το http://www.inspiration.com/freetrial/index.cfm, και σύντομα ανακάλυψα πως είχα στη διάθεσή μου κάτι πολύ πιο ευέλικτο από ένα απλό χάρτη εννοιών.  Οι συνάδελφοί μου συμφώνησαν μαζί μου και 10 περίπου απ’ αυτούς το χρησιμοποιούν πλέον σε τακτική βάση.

Το λογισμικό Inspiration είναι δύσκολο να περιγραφεί.  Στο πιο βασικό επίπεδο είναι ένα εργαλείο για τη γρήγορη ανάπτυξη διαγραμμάτων που αποτελούνται από εικόνες (σύμβολα) συνδεδεμένες με γραμμές (συνδέσμους).  Τα σύμβολα μπορούν να είναι πλαίσια που περιέχουν κείμενο ή εικόνες, είτε μέσα από τις 1.300 που παρέχονται με το πρόγραμμα, είτε οποιαδήποτε άλλη εικόνα που αντλήθηκε από ένα ιστότοπο, φωτογραφική μηχανή, ή σαρωτή.  Μπορείτε να τοποθετήσετε τις εικόνες σας στη βιβλιοθήκη εικόνων του λογισμικού Inspiration για επαναλαμβανόμενη χρήση κατά βούληση. 

Πολλά καλά σχεδιασμένα χαρακτηριστικά σας βοηθούν να κάνετε περισσότερα με το πρόγραμμα.  Για παράδειγμα μπορείτε:  να ταξινομήσετε ένα γρήγορα κατασκευασμένο διάγραμμα σε μια σαφή ιεραρχία - να δείτε ένα ιεραρχικό διάγραμμα σαν μια συνοπτική παρουσίαση κειμένου – να τοποθετήσετε αυτή την περίληψη, με ή χωρίς το διάγραμμα, σ’ ένα επεξεργαστή κειμένου ή λογισμικό παρουσίασης μ’ ένα απλό πάτημα – να αποθηκεύσετε ένα διάγραμμα ως μια ιστοσελίδα – να δημιουργήσετε μια μεγάλη ποικιλία συντομεύσεων πληκτρολογίου για να αποφύγετε τη χρήση ποντικιού – να δημιουργήσετε υπερσυνδέσμους με ιστότοπους ή άλλα έγγραφα του Inspiration – να ηχογραφήσετε ήχο και να τον επισυνάψετε σ’ ένα σύμβολο – να προσθέσετε σημειώσεις κειμένου σ’ ένα σύμβολο – να αποκρύπτετε και να αποκαλύπτετε τα χαμηλότερα επίπεδα ενός διαγράμματος.  Η εκτύπωση είναι περίτεχνη αλλά εύκολη στη χρήση της:  τα μεγάλα διαγράμματα μπορούν να εκτυπωθούν σε διαφορετικές κλίμακες και σε διάφορα φύλλα μεγέθους A4, που είναι ίσως χρλησιμα για προβολή στον τοίχο.  Υπάρχουν περιορισμοί;  Όχι πολλοί.  Νομίζω πως το πρόγραμμα αυτό λειτούργησε για πρώτη φορά σε Mac OS 9.  Συνεπώς, δεν έχει ακόμη τη μορφή και την αίσθηση ενός πλήρως ανεπτυγμένου προγράμματος Mac OS X και δεν έχει επίσης ενσωματωθεί στη σειρά εφαρμογών iLife.

Έχω χρησιμοποιήσει το Inspiration με πολλούς τρόπους που αυξάνονται όλο και περισσότερο καθώς επινοώ νέες χρήσεις.  Διδάσκω Κλασικές σπουδές, Επιστήμες και ΤΠΕ.  Παραθέτω μερικά παραδείγματα των τρόπων που χρησιμοποιώ το λογισμικό αυτό:

(α) παραγωγή επαναληπτικών διαγραμμάτων για επισκόπηση θεμάτων σχετικών με τον Κλασικό πολιτισμό και την Επιστήμη,

(β) επεξήγηση Λατινικής γραμματικής σε όλα τα επίπεδα,

(γ) παραγωγή φύλλων εργασίας με ερωτήσεις πρακτικής εξάσκησης (είναι απίστευτο πόσο περισσότερο ενδιαφέροντα φαίνονται από όταν παράγονται μέσω του Word – στην πραγματικότητα το λογισμικό σε βοηθά να σκέφτεσαι με πιο οπτικό τρόπο),

(δ) το πιο ενδιαφέρον ίσως παράδειγμα είναι ένα ζωντανό εργαλείο σχεδιασμού εκθέσεων με μεγαλύτερους μαθητές (ηλικίας 16-18 χρόνων) στην κλασική λογοτεχνία, όπου με τη χρήση ενός προβολέα μπορεί να πραγματοπιηθεί ένας καταιγισμός ιδεών (brain-stormed) οι οποίες ιδέες στη συνέχεια κατηγοριοποιούνται, συζητούνται και σχολιάζονται απ’ όλη την τάξη και στο τέλος εκτυπώνονται ή στέλνονται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.  Η συνδυασμένη χρήση του προβολέα και του εκτυπωτή σας επιτρέπει να διδάσκετε με τη χρήση διαγραμμάτων με χρώματα στην οθόνη, όπου στη συνέχεια μπορείτε να τα εκτυπώσετε μονόχρωμα για αναφορά.

Η αγορά του Inspiration στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι εύκολη:  λεπτομέρειες μπορούν να βρεθούν στο http://www.taglearning.co.uk.

Εκτός από τη χαρτογράφηση εννοιών (concept-mapping), μπορείτε να δείτε σχετική αναφορά για τη χαρτογράφηση μυαλού (mind-mapping) για την οποία υπάρχουν επίσης διαθέσιμοι τίτλοι λογισμικού.  Η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο (όταν ψάχνετε τίτλους λογισμικού μπορεί να διαπιστώσετε ότι τα όρια είναι ασαφή!) είναι ότι, ενώ το λογισμικό μυαλού έχει ως αφετηρία μία μόνο λέξη ή ιδέα, η χαρτογράφηση εννοιών ενθαρρύνει τη χρήση περισσότερων εννοιών εξαρχής.  Έτσι, ενώ ένας χάρτης διακλαδίζεται όπως ένα δέντρο, ένας χάρτης εννοιών μοιάζει περισσότερο με ένα δίκτυο ιδεών.  Στην πράξη, ένα λογισμικό που μπορεί να κάνει το ένα, μπορεί συχνά να κάνει και το άλλο.