Het onderwijssysteem van het VK heeft twee soorten officiële examens voor de hoogste graden. GCSE’s worden afgelegd door leerlingen van 16 jaar in leerjaar 11. Hierna wordt niveau A afgelegd door leerlingen van 18 jaar. Grieks niveau A wordt, nationaal bekeken, afgelegd door een klein aantal leerlingen: niet meer dan 200. Daardoor wordt het vak maar door een klein aantal scholen aangeboden en in veel gevallen wordt het verbannen naar lestijden tijdens de lunchpauze of na schooltijd. Het is dus essentieel om de tijd optimaal te gebruiken.
Onlangs heeft een leerling van mij in Derby Grammar School de Griekse GCSE afgelegd op 14-jarige leeftijd en niveau A op 16-jarige leeftijd, beide met topresultaten. Zonder de steun van Perseus zou noch hij noch ik dit succes hebben kunnen boeken. De leerling bereidde al zijn niveau A-teksten, waaronder fragmenten van Euripides’ Bacchae en Homerus’ Ilias, voor door ze uit te pluizen, vocabularium op te zoeken in online woordenboeken en in een morfologische “ontleder” die ingebouwd is Perseus online. Elk opgezocht woord werd gekopieerd en geplakt in een Excel-werkblad en hij bracht de geprinte versie ervan mee naar elke les. Tijdens de les vertaalden we de tekst en bespraken we de stijlmiddelen en de inhoud, terwijl mijn leerling zijn notities aanvulde en verbeterde.
Tijdens de lessen verwees ik naar de versie van Perseus op cd-rom waarmee men snel teksten kan vinden en die vertaling, encyclopedie, atlas, morfologische “ontleder” en woordenboek aanbiedt. Omdat mijn leerling uitzonderlijk begaafd was, werd ik bij gelegenheid tot het uiterste gedwongen: we worstelden ons door 40 verzen van de Ilias in ongeveer 30 minuten… De tekst was door mijn leerling beter voorbereid dan mogelijk was geweest als hij traditionele middelen had gebruikt. Ook ik had meer steun dan alleen boeken me hadden kunnen bezorgen, ook al waren die boeken voorhanden in de klas. Mijn leerling stelde vast dat zijn voorbereidingstijd met 75% afnam als hij bronnen online gebruikte in plaats van een traditioneel tekstboek, woordenboek, commentaar, grammatica en vertaling.
Het is moeilijk om onder de tijdsdruk waaraan Engelse leerkrachten klassieke talen blootstaan, een betere manier te vinden om Grieks te geven. Veel van Perseus is gebaseerd op het Engels, dus kan de geboden hulp voor andere Europese leerkrachten klassieke talen minder efficiënt zijn dan voor mij, maar de “ontleder” gebruikt een vocabularium dat toegankelijk is voor iedereen omdat het gebaseerd is op de Latijnse terminologie. Ten slotte is het vermeldenswaard dat mijn leerling op het officiële examen in 2002 de jongste van alle kandidaten was. Deze prestatie is werkelijk uitzonderlijk voor een vak waarover op niveau A nooit vroeger examen wordt afgelegd dan wettelijk geregeld. Het is evenwel niet ondenkbaar dat alleen zo’n hoogbegaafde kandidaat zoveel voordeel uit het gebruik van Perseus kan halen en dat minder begaafde kandidaten er misschien minder gebaat mee zijn.
Perseus voor niet-Engelstaligen
De hierboven beschreven ervaring kan natuurlijk zeer interessant zijn voor Engelstaligen of voor leerlingen buiten Engeland die goed genoeg Engels kennen. Maar wat als leerlingen Latijn en Grieks in Europa Perseus op die manier willen gebruiken, maar dat niet kunnen omdat de taaldrempel te hoog is? Ze vissen waarschijnlijk achter het net - of toch niet?
Een belangrijk aspect van Perseus online is dat morfologische analyse van woorden gegeven wordt in tabellen. Veel van de termen die in de verschillende Europese talen gebruikt worden, lijken vrij sterk op elkaar. Een begrip zoals ‘infinitief’ verschilt niet veel, of het nu Engels of Frans (infinitif), Italiaans (infinito), Nederlands (infinitief) of Duits (Infinitiv) is. Als een leerling een tekst opvraagt in Latijn of Grieks, is er niet noodzakelijk een barrière om dit deel van het proces te begrijpen. Het kan een probleem worden als het woordenboek gebruikt wordt, omdat Perseus een Engelse vertaling geeft.
Eén manier kan erin bestaan een extra scherm te openen in je browser en in te loggen op Google (www.google.com). Klik nu op Language Tools en er zal een scherm verschijnen waar je kan vertalen van Engels naar Duits, Spaans, Frans, Italiaans of Portugees. Laat dit scherm open terwijl je Perseus gebruikt zoals eerder beschreven, maar kopieer elke keer de tekst van de tweede cel in de “Word Study Tool” van Perseus (dus de Engelse vertaling) en plak ze in het Google-vertaalvenster. Het zal zeker meer tijd vergen, maar voorlopige resultaten tonen aan dat de vertaling erg accuraat is. Bestudeer de schermafbeelding hieronder om de tekst te zien, de analyse, de Engelse vertaling en de Google-vertaling in het Frans.
With the support of the European Commission within the framework of the Socrates Comenius programme.