door Marc Knecht, Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

Ik zou hier willen uitleggen hoe ik in het algemeen gebruik maak van de computer en hoe ik PowerPoint begon te zien als een hulpmiddel bij mijn lessen. Om te beginnen moet ik bekennen dat ik als leraar klassieke talen geen heil zag in ICT, maar geleidelijk aan begon ik me te realiseren dat ze een toegevoegde waarde kon hebben in het onderwijs, al was het maar omdat leerlingen Latijn hun vak niet altijd associëren met het gebruik van de computer: ze zijn verrast een verband te zien tussen de studie van klassieke talen en de moderne wereld. Die verrassing wordt nog groter als ze merken dat hun leerkracht Latijn kaas heeft gegeten van ICT… En eigenlijk kan elke vorm van belangstelling voor ons vak beschouwd worden als positief en als een bron van motivatie voor onze leerlingen…

Misschien wil ik enkelen onder jullie proberen af te helpen van een vorm van computerfobie. De computer is geen vreselijk ding maar een nuttig medium waarmee we kunnen proberen de hoofden van onze leerlingen te vullen met dingen die wij zinvol vinden, die ons hebben gemaakt tot wat we zijn... Als je mij - olim - voor de klas had kunnen horen fulmineren tegen computers, zou je me zonder meer gek verklaard hebben! En toch ben ik nu overtuigd van de bruikbaarheid en het nut van PowerPoint-presentaties in het vak Latijn. Hoe een dubbeltje rollen kan... Alles wat ik nodig had om de wereld van de computers te willen verkennen, was een zoon die geduldig mijn weerstand tegen computers afbrak en me de tijd gunde te experimenteren met zijn eerste computer die hij na ijverig sparen had gekocht. Je dacht toch niet dat ik hem er een gegeven had? Na enkele uren experimenteren was ik zelf verkocht...

Werken met een tekstverwerker was veel simpeler dan cursussen opnieuw intikken wegens uitbreiding of verandering van tekstkeuze of herschikking of zo. Ik gebruikte WordPerfect omdat dit programma veel gebruiksvriendelijker en logischer was dan Word (Bill Gates verklaarde in 2003 dat Word een programma is waar nog veel aan gesleuteld moet worden!). Geleidelijk aan begon het verlangen me te bekruipen om die gedigitaliseerde cursussen (waar ik erg trots op was - een man blijft toch altijd een kind?) te voorzien van beelden. Ik vermoedde dat leerlingen het leuk zouden vinden beelden die ze in de klas via dia's te zien hadden gekregen, thuis nog eens te bekijken. Afwezige leerlingen zouden meteen dezelfde uitbreiding van de cursus hebben als de anderen. Het was knoeien en huilen met de pet op, in het begin. Het lukte maar half, vond ik, het was maar zwart-wit via de fotokopieën die de leerlingen kregen en het kostte me handenvol geld aan kleureninktpatronen.

Er moest een eenvoudiger weg bestaan. En die bleek er inderdaad te zijn. In 1999 liep er op school tijdens onze multiculturele dag een collega rond met een digitale camera. Ze nam digitale beelden van alle activiteiten en verdween, zodra er een disketje vol was, naar de computer op het secretariaat. Ik ging haar met eerbare bedoelingen achterna en zag met bonzend hart de beelden die zojuist genomen waren in “action painting” op het scherm verschijnen, opgeslagen worden onder een willekeurige naam en ingelast worden in het ludieke krantje dat enkele laatstejaars wilden uitdelen. Dit was het dus: zelf beelden maken en daarmee cursussen opvullen! De bestanden van de cursussen meegeven aan de leerlingen die ze dan zelf zouden kunnen printen in kleur!

Een maand later vertrok ik op Romereis met 100 disketjes, het digitale fototoestel in kwestie en een groepje leerlingen. De leerlingen hadden oneindig veel begrip voor mijn nieuwe manie "Rome digitaliseren" en zetten bereidwillig individuen en groepen opzij die in de weg bleken te staan als ik een beeld wou schieten van een fontein of van een monument in een kerk. Een niet-latinist vroeg me na enkele dagen wat ik met die beelden ging aanvangen. Ik legde hem uit dat ik die wou verwerken in cursussen en zo, en hij vroeg me waarom ik ze niet verwerkte in PowerPoint. Ik dacht dat hij me voor de gek hield omdat onze tafelgenoten begonnen te grinniken, maar hij verzekerde me dat hij het ernstig meende. Op de computer van ons hotel in Sorrento zat PowerPoint 97. Daar gaf hij een korte demonstratie van beelden invoegen, vergroten, verkleinen, knippen... En opnieuw was ik verkocht. Ik weet het, ik ben erg beïnvloedbaar, ik ben een man...

Maar de kwaliteit van de eerste 2227 beelden van Rome en de golf van Napels bleek niet indrukwekkend groot te zijn. Het volgend jaar mocht ik de digitale camera meenemen die het Koninklijk Technisch Atheneum van Ieper gewonnen had in een Digikids-wedstrijd, en die bleek beelden van heel goede kwaliteit te maken: gemiddeld 200.000 bytes (de eerste beelden gemiddeld 45.000 bytes). Bovendien beschikte die camera over een zoomfunctie tot 16x... Sindsdien heb ik jaren gebruik mogen maken van die camera voor mijn Italiëreizen en ik bezat beelden die in PowerPoint heel mooi ogen. Nu beschik ik over een eigen digitaal fototoestel en kan ik uitstekende beelden maken van ongeveer 5 Mb voor mijn PowerPoint-werk.

Sinds het schooljaar 2000-2001 ontvangt elke leerling van elke klas in september zijn of haar materiaal voor het komende schooljaar. Ze krijgen een cd-rom mee naar huis met een etiket en een “jaquette”, met illustraties die gekozen zijn uit het materiaal van dat schooljaar. Ik rekende er stiekem op dat mijn leerlingen gemotiveerd worden doordat ze een medium gebruiken waarmee ze vertrouwd zijn, en ik hoopte dat hun begrip en kennis van de morfologie, syntaxis en stijlmiddelen zou groeien door het gebruik van de computer. Vrij vlug kon ik merken dat de leerlingen inderdaad vlotter Latijn lazen, zowel in de klas als voor niet-bestudeerde teksten.

Elke tekst die we in een cursus lezen, wordt begeleid door een analyse van die tekst in een Word-document. Daarin worden per zin of per groep van verzen vragen gesteld over de inhoudelijke, grammaticale en stilistische aspecten, dingen die in de klas aan bod zijn gekomen maar waarvan de ondervinding me heeft geleerd dat zeker niet de hele groep leerlingen ze na de les ook kent of tijdens de les heeft genoteerd. De opdracht voor de leerlingen na elke les is het thuis beantwoorden van de vragen in het Word-document. Als ze een vraag over grammatica of stijlmiddelen niet meer kunnen beantwoorden, kunnen ze vanuit hun Word-document klikken op de tekst (een hyperlink die een PowerPoint-bestand opent). In PowerPoint kunnen de leerlingen dan informatie oproepen over werkwoordsanalyse, morfologie, syntaxis en stijlmiddelen. Als het Word-document is ingevuld, sturen ze het als bijlage bij een e-mail naar mij en krijgen het verbeterd terug. Deze vorm van JiTT (zie pagina 82) heeft me veel geleerd over mezelf (ik kan nu elke gegeven les ’s avonds kritisch evalueren aan de hand van de antwoorden die de leerlingen me bezorgen) en over mijn leerlingen (Waar staan ze? Wat kent de klas? Wat kent elke individuele leerling?). Ik kan nu tijdens de les dieper ingaan op grammatica die verdwenen is uit het collectieve geheugen van een klas of individuele leerlingen en hen door gerichte vragen (waarop ze het antwoord schuldig blijven) aansporen om bepaalde onderdelen van hun kennis op te frissen. Ook culturele aspecten in verband met de tekst zijn uitgewerkt (Hoe ziet dit monument er nu uit? Hoe werd dit verhaal in de kunst uitgebeeld? Hoe ziet dat gebruiksvoorwerp er eigenlijk uit?).

Ik ben echt tevreden dat ik mijn leerlingen dagelijks zie evolueren in hun begrip en interpretatie van Rome en de Romeinse wereld. Ik ben een gelukkig man.