Από τη Mireille de Biasi, Αυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα προστατεύεται από spam bots, θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη Javascript για να το δείτε

Ιστορικό του προγράμματος και των διδακτικών στόχων 

Ένας προϊστάμενος εκπαίδευσης των Κλασικών σπουδών εισήγαγε το 2000 αυτή τη μέθοδο διδασκαλίας στην επαρχία Auvergne.  Είχε προηγουμένως παρακολουθήσει τις πειραματικές διδασκαλίες που γινόντουσαν από τις τοπικές εκπαιδευτικές αρχές του Limoges.  Η μέθοδος αυτή προτάθηκε για τα απομακρυσμένα αγροτικά σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με τους ακόλουθους στόχους: την παροχή δυνατότητας στους μαθητές για τη μελέτη ενός σπάνιου προαιρετικού μαθήματος (όπου ο μικρός αριθμός των τάξεων δεν δικαιολογεί την πρόσληψη εκπαιδευτικών Κλασικών), την διεύρυνση των γενικών γνώσεων των μαθητών και την παροχή δυνατότητας επικοινωνίας και χρήσης των ΤΠΕ σε μαθητές απομακρυσμένων περιοχών.  Έτσι, για τέταρτη συνεχή χρονιά, οι τριτοετείς μαθητές των απομακρυσμένων αγροτικών σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της επαρχίας Puy-de-Dôme έχουν την ευκαιρία να διδαχθούν προαιρετικά τα Ελληνικά με τη μέθοδο της τηλεδιάσκεψης, όπου, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές δουλεύουν από απόσταση χρησιμοποιώντας συστήματα ΤΠΕ, για την ακρίβεια, τηλεδιάσκεψη. 

Εκπομπή και λήψη 

Ο εκπαιδευτικός εργάζεται στο σχολείο στο οποίο αυτός ή αυτή ανήκει και διδάσκει σε μαθητές το σχολείο των οποίων μπορεί να βρίσκεται πολλά χιλιόμετρα μακριά.  Μέχρι τώρα, οι ώρες των μαθημάτων ποικίλουν ανάλογα με το σχολείο, αλλά, μέσα στο 2004, ένα εβδομαδιαίο μάθημα μιας ώρας μπορούσε να γίνει ταυτόχρονα για μαθητές δυο ξεχωριστών σχολείων.  Για παράδειγμα, οι έξι μαθητές στο Cunlhat και οι οχτώ μαθητές στο Saint-Amant παρακολουθούσαν το ίδιο μάθημα την ίδια στιγμή.  Κάτι τέτοιο αυξάνει τις δυνατότητες αλληλεπίδρασης μεταξύ των δυο ομάδων. 

Εξοπλισμός   

Όλα τα σχολεία που συμμετέχουν στο πρόγραμμα πρέπει να είναι εξοπλισμένα με μια τηλεόραση και με τα μηχανήματα που απαιτούνται για την τηλεδιάσκεψη, συμπεριλαμβανομένης μιας τηλεχειριζόμενης βιντεοκάμερας και ενός πολυκατευθυνόμενου μικροφώνου.  Απαιτούνται επίσης ένας υπολογιστής για τον εκπαιδευτικό και ένας για κάθε μαθητή.  Οι ευρυζωνικές συνδέσεις δεν είναι ακόμη διαθέσιμες στις απομακρυσμένες αγροτικές επαρχίες της Γαλλίας, γι’ αυτό, είναι αναγκαίο να υπάρχουν δύο ψηφιακές γραμμές, μια για χρήση βίντεο και μια άλλη για το Διαδίκτυο.  Το υλικό των μαθημάτων βασίζεται σε ένα ηλεκτρονικό εγχειρίδιο.  Αυτό το βοήθημα διδασκαλίας περιγράφεται στη σχετική μελέτη περίπτωσης. 

Χωροταξική οργάνωση της τάξης 

Όλοι οι μαθητές κάθονται μπροστά από τη βιντεοκάμερα και την τηλεόραση μέσω των οποίων μπορούν να δουν και να ακούν τον καθηγητή τους.  Κάθε μαθητής είναι εφοδιασμένος με ένα υπολογιστή και ένα αρχείο αποσπώμενων φύλλων, στο οποίο, αυτός ή αυτή, συγκεντρώνει χειρόγραφες σημειώσεις μαθημάτων και έντυπο υλικό. Γενικά, οι περισσότεροι μαθητές δε διαθέτουν υπολογιστή στο σπίτι τους για να μπορούν να εγκαταστήσουν το ηλεκτρονικό εγχειρίδιο.  Σε περιπτώσεις όπου οι οικονομικοί πόροι είναι περιορισμένοι, οι μαθητές έχουν στη διάθεσή τους ένα μόνο υπολογιστή.  Αυτός στη συνέχεια τοποθετείται σε ένα τραπέζι σε κεντρική θέση έτσι ώστε όλοι να μπορούν να τον δουν.  Ο εκπαιδευτικός που είναι υπεύθυνος για τη μετάδοση κάνει ζουμ σ’ έναν άσπρο πίνακα τον οποίο μπορούν να βλέπουν οι μαθητές.     

Επίβλεψη σε τοπικό επίπεδο 

Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, τους μαθητές επιβλέπει ένας επιτηρητής για τεχνικούς λόγους και για λόγους ασφαλείας.  Ο επιτηρητής ελέγχει αν οι μαθητές χρησιμοποιούν τον εξοπλισμό με τον κατάλληλο τρόπο και έχει την ευθύνη να επιλύσει τα όποια τεχνικά προβλήματα, όπως, π.χ., πιθανές διακοπές στον ήχο ή στην εικόνα, επιπλοκές στην λειτουργία των υπολογιστών, κλπ.  Επιβλέπει επίσης τους μαθητές κατά τη διάρκεια των αξιολογήσεων και των εκτυπώσεων.  Τους βοηθά επίσης να κατανοήσουν τις οδηγίες που δίνονται από τον εκπαιδευτικό που διδάσκει από απόσταση όσο αφορά τις ατομικές τους εργασίες.  Το εξουσιοδοτημένο αυτό πρόσωπο είναι υπεύθυνο για την παροχή στον εκπαιδευτικό όλων των απαραίτητων πληροφοριών για την καθημερινή ζωή στο σχολείο.  Τις περισσότερες φορές τον ρόλο αυτό αναλαμβάνει κάποιος από τους σχολικούς επόπτες.   

Ζητήματα Ωρολογίου Προγράμματος 

Οι μαθητές του τρίτου έτους του γυμνασίου μπορεί να έχουν μαθήματα Ελληνικών τρεις φορές την εβδομάδα.  Η οργάνωση ωρολογίου προγράμματος για τέτοια μαθήματα υπόκειται σε πολύ αυστηρούς κανόνες.  Οι αρμόδιοι διευθυντές πρέπει να λάβουν υπόψη τους ότι κάθε εκπαιδευτικός είναι υπεύθυνος για πολλά σχολεία.  Κατά συνέπεια, πρέπει να συμβουλεύεται ο ένας τον άλλο και να συμφωνήσουν ως προς τις ώρες διδασκαλίας.  Η οργανική μου θέση είναι στο γυμνάσιο Trémonteix του Clermont-Ferrand αλλά διδάσκω από απόσταση και στα σχολεία Cunlhat και Saint-Amant.  Συνεπώς, απαιτείται η συνεργασία τριών διευθυντών για την οργάνωση των ωρολογίων προγραμμάτων έτσι ώστε να ταιριάζουν μεταξύ τους. 

Οργάνωση μαθήματος 

Στη διάρκεια ορισμένων από τα τρία πενηντάλεπτα εβδομαδιαία μαθήματα οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές συνεργάζονται χρησιμοποιώντας την παρουσίαση σε βίντεο και το ηλεκτρονικό εγχειρίδιο.  Άλλες φορές οι μαθητές δουλεύουν ατομικά χρησιμοποιώντας μόνο το ηλεκτρονικό εγχειρίδιο (δείτε τη σχετική μελέτη περίπτωσης). 

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού εκτός μαθήματος   

Παιδαγωγικός

Ø       Παραγωγή ψηφιακών βοηθημάτων διδασκαλίας

Ø       Ακριβής προσδιορισμός του τρόπου διεξαγωγής των μαθημάτων

Ø       Παραγωγή μεθοδολογικών αρχείων για να βοηθήσει τους μαθητές να αποκτήσουν την επιπέδου B2i* βασική ικανότητα που απαιτείται για αυτού του είδους μάθηση από απόσταση

Ø       Διόρθωση των αρχείων που δημιουργούνται από τους μαθητές

Ø       Επικοινωνία με μαθητές μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ακόμη και εκτός των ωρών διδασκαλίας

Ø       Διάθεση του εκπαιδευτικού υλικού σε άλλους εκπαιδευτικούς για συλλογική εργασία 

Τεχνικός

Ø       Αξιολόγηση εξελίξεων της τεχνολογίας των επικοινωνιών

Ø       Επίλυση πιθανών τεχνικών προβλημάτων και διακοπών, ιδιαίτερα σε ότι αφορά το πρόγραμμα στην Auvergne που δεν παρέχει τεχνική υποστήριξη 

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διάρκεια των μαθημάτων 

Κατά τη διάρκεια της σύνδεσης

Ø       Προετοιμασία όλων των εγγράφων που δίνονται στους μαθητές πριν από την έναρξη του μαθήματος

Ø       Διασφάλιση της πλήρους συμμετοχής όλων των μαθητών και κάθε μαθητή ξεχωριστά έτσι ώστε κανείς να μην περιορίζεται στο ρόλο του θεατή.  Η αλληλεπίδραση είναι απαραίτητη.  Ο κάθε μαθητής πρέπει να είναι σε θέση να μεταφέρει στον εκπαιδευτικό από απόσταση όποια δυσκολία αντιμετωπίζει.  Πρέπει επίσης να έχει την ικανότητα να παρουσιάζει στον εκπαιδευτικό και σε όλη την ομάδα οποιοδήποτε στοιχείο κάθε κειμένου ή εικόνας και να μπορεί να δημιουργεί τα δικά του έγγραφα (χειρόγραφες σημειώσεις, ασκήσεις). 

Εκτός σύνδεσης

Ø       Προετοιμασία οδηγιών για να ακολουθήσουν οι μαθητές όταν εργάζονται μόνοι τους: ασκήσεις, αναζήτηση πηγών, ανακεφαλαιώσεις.

Ø       Επικοινωνία με τους μαθητές μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου παρέχοντας διαρκή εκπαιδευτική υποστήριξη, ελέγχοντας την πρόοδό τους κατά την εργασία τους και μεταφέροντας αρχεία σ’ αυτούς.  

Ο εκπαιδευτικός από απόσταση ως μέρος της εκπαιδευτικής ομάδας αποδεικνύει την εμπλοκή του/της για μετέπειτα αξιολόγηση μέσω: 

Ø       Αποστολής της βαθμολογίας μέσω ηλεκτρονικών μηνυμάτων

Ø       Συμμετοχής σε συναντήσεις προσωπικού και γονέων μέσω βίντεο

Ø       Παρακολούθησης των εκπαιδευτικών προγραμμάτων των απομακρυσμένων σχολείων

Ø       Συνεργασιών με εκπαιδευτικούς άλλων γνωστικών αντικειμένων και συναντήσεων με νέους μαθητές μέσω βίντεο

Ø       Εξάσκησης στη διδασκαλία από απόσταση και πιστοποίησης της σχετικής ικανότητας σε επίπεδο B2i* 

Γενικές παρατηρήσεις ύστερα από τρία χρόνια πειραματικών εφαρμογών 

Το πρόγραμμα αυτό ήταν μια μεγάλη πρόκληση για τους εκπαιδευτικούς, δεδομένου μάλιστα ότι δεν είχαν λάβει καμιά εξειδικευμένη εκπαίδευση από πριν, ούτε είχαν (στην αρχή τουλάχιστον) στη διάθεσή τους κάποια εργαλεία για αποτελεσματική πρακτική άσκηση στη διδασκαλία από απόσταση (π.χ. ηλεκτρονικό εγχειρίδιο).  Κατά συνέπεια, το μόνο που απαιτήθηκε απ’ αυτούς ήταν η υπομονή τους και η επιθυμία τους να δημιουργήσουν τα δικά τους μεθοδολογικά εργαλεία.  Ο χειρισμός του εξοπλισμού τηλεδιάσκεψης είναι αρκετά απλός. 

Σε ό,τι αφορά τους υπολογιστές, ο εκπαιδευτικός πρέπει να είναι εξοικειωμένος με τη χρήση ενός επεξεργαστή κειμένου και να είναι σε θέση να παράγει διαφόρων τύπων έγγραφα.  Αυτός ή αυτή, πρέπει να γνωρίζει πως να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα κείμενο με Ελληνικούς χαρακτήρες και πως να χειρίζεται αρχεία εικόνων.  Επίσης, πρέπει να είναι σε θέση να επικοινωνεί μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και να σερφάρει στο Διαδίκτυο. 

Αυτός ο τρόπος μάθησης των αρχαίων ελληνικών δεν απαιτεί ιδιαίτερη ικανότητα στη χρήση ΤΠΕ από την πλευρά των μαθητών. 

Δυσκολίες που υπήρξαν  

Ø       Τεχνικά προβλήματα εξαιτίας της διακοπής σύνδεσης και επιπλοκών στη λειτουργία και χρήση των υπολογιστών.  Για την επίλυσή τους είναι σημαντικό να υπάρχει η δυνατότητα τηλεφωνικής επικοινωνίας μεταξύ των συμμετεχόντων.

Ø       Επιλογή της αίθουσας διδασκαλίας: η καλύτερη λύση θα ήταν η χρήση μιας τάξης που διαθέτει ηχομόνωση για τη διασφάλιση ήχου υψηλής ποιότητας.  Μια συνηθισμένη αίθουσα διδασκαλίας μπορεί ωστόσο να είναι κατάλληλη και γι’ αυτό το είδος μαθήματος αν είναι εξοπλισμένη με αρκετά μικρόφωνα.

Ø       Οι εκπαιδευτικές ομάδες στα απομακρυσμένα σχολεία όπου διενεργούνται μαθήματα από απόσταση, σπάνια θεωρούν τον εκπαιδευτικό από απόσταση ως μέρος του δυναμικού του σχολείου τους (στις συναντήσεις προσωπικού ή γονέων ή αναφορικά με την ανταλλαγή πληροφοριών στην καθημερινή ζωή του σχολείου). 

Απαραίτητη προϋπόθεση επιτυχίας αποτελεί η σωστή επικοινωνία ανάμεσα στον εκπαιδευτικό από απόσταση, την εκπαιδευτική ομάδα και τη διεύθυνση του σχολείου. 

Είναι αναγκαίο επίσης οι εκπαιδευτικοί από απόσταση να εργάζονται μαζί σαν ομάδα.  Κατ΄αυτό τον τρόπο μπορούν να συγκρίνουν τις εμπειρίες τους, να επιλύσουν τεχνικά και εκπαιδευτικά προβλήματα και να δημιουργήσουν κάποια βοηθήματα για τη διδασκαλία τους.  Στις αγροτικές εκπαιδευτικές κοινότητες του Clermont-Ferrand είμαστε δύο εκπαιδευτικοί που διδάσκουν Ελληνικά από απόσταση σε τέσσερα διαφορετικά απομακρυσμένα σχολεία.  Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων τελευταίων ετών, αρκετές φορές την εβδομάδα, ανταλλάσσουμε πληροφορίες για τις μεθόδους μας.  Το ηλεκτρονικό εγχειρίδιο είναι αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας (βλ. σχετικό κεφάλαιο του εγχειριδίου του έργου CIRCE). 

Συμπέρασμα     

Η χρήση των ΤΠΕ στη διδασκαλία των αρχαίων Ελληνικών αντισταθμίζει την έλλειψη πολιτιστικών ερεθισμάτων στα αγροτικά σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.  Εκτός από το ότι μαθαίνουν αρχαία Ελληνικά, οι μαθητές αποκτούν και δεξιότητες στη χρήση των ΤΠΕ και αναπτύσσουν την ικανότητα να μελετούν μόνοι τους.  Ωστόσο, είναι αναγκαίο να γίνονται και επιτόπιες προσωπικές συναντήσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών και των μαθητών.  Όλοι θέλουν να γίνονται τέτοιες συναντήσεις, γι’ αυτό, διοργανώνονται 3 κάθε χρόνο, το Σεπτέμβριο, το Φεβρουάριο και στο τέλος Μαΐου.  Οι συναντήσεις αυτές συνδυάζονται συνήθως με πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως, επισκέψεις σε τοπικά ή εθνικά μουσεία, συναντήσεις με ντόπιους τεχνίτες όπου μπορούν να συγκρίνουν τη σύγχρονη με την αρχαία τέχνη στην κεραμική και τη γλυπτική.  Μ’ αυτό τον τρόπο, οι εικονικές πρακτικές εμπεδώνονται μέσα στην πραγματικότητα και οι μαθητές μαθαίνουν για την αρχαία πατρογονική κληρονομιά τους. 

* Το B2i (Brevet Informatique et Internet) είναι ένα πιστοποιητικό ικανότητας στη χρήση των ΤΠΕ το οποίο οι Γάλλοι μαθητές πρέπει να αποκτήσουν στη διάρκεια των τεσσάρων πρώτων χρόνων φοίτησης στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.  Μερικές από τις βασικές απαιτούμενες δεξιότητες πρέπει να διδάσκονται και στα σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.