Newsflash

Vijfde CIRCE cursus voor Europese leerkrachten klassieke talen in Aquileia (Italië), 4 juli - 11 juli 2010. Deadline voor subsidieaanvragen is reeds 15 januari 2010! Voor meer info klik op CIRCE cursussen in het menu

Welkom

CIRCE Materialen

Casestudies

Videoconferentie: Grieks in het onderwijs op afstand

Circe Menu

Facebook

Videoconferentie: Grieks in het onderwijs op afstand

door Mireille de Biasi, Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

Achtergrond van het project en doelstellingen

Een hoofdinspecteur klassieke talen ontwierp deze lesmethode in 2000 in de streek van Auvergne. Hij had ermee zien experimenteren in de regionale onderwijsraad van Limoges. Het werd voorgesteld aan geïsoleerde landelijke middelbare scholen met de volgende doelstellingen: leerlingen de gelegenheid bieden een weinig gekozen optievak (waar bv. een kleine klas het inzetten van een leerkracht klassieke talen niet rechtvaardigt) te volgen, hun algemene kennis te verruimen, leerlingen in geïsoleerde gebieden de kans geven met elkaar in contact te komen en ICT te leren gebruiken. Voor het vierde jaar geven geïsoleerde landelijke middelbare scholen in de streek van Puy-de-Dôme aan hun leerlingen van het derde jaar de gelegenheid het optievak Grieks te volgen door middel van een videoconferentie: leerkrachten en leerlingen werken op afstand van elkaar en maken daarbij gebruik van ICT-systemen en vooral van de videoconferentie.

Zenden en ontvangen

De leerkracht werkt in de school waar hij/zij is aangesteld en geeft les aan leerlingen die tientallen kilometer verwijderd kunnen zijn. Tot nu toe liepen de lestijden van verschillende klassen in verschillende scholen voor Grieks niet parallel, maar sinds 2004 kan wekelijks een uurtje lesgegeven worden aan leerlingen in twee verschillende scholen op hetzelfde tijdstip. Zo konden de zes leerlingen in Cunlhat en de acht leerlingen in Saint-Amant dezelfde les volgen op hetzelfde ogenblik. Dit bevordert de interactie tussen de twee groepen.

Uitrusting

Alle scholen die aan het project deelnemen moeten een televisietoestel bezitten en apparatuur voor een videoconferentie: een camera met afstandsbediening, een tweerichtingsmicrofoon en een computer voor de leerkracht en één voor elke leerling. In Franse geïsoleerde landelijke gebieden is er nog geen breedbandinternet. Er zijn dus twee digitale telefoonlijnen nodig (één voor de video en één voor het internet). Het cursusmateriaal is gebaseerd op een elektronisch handboek: dit instrument wordt beschreven in een andere casestudie.

Opstelling van het materiaal in de klas

Alle leerlingen zitten voor de camera en het televisietoestel waarop ze hun leerkracht kunnen zien en horen. Elke leerling zit aan een computer en een map waarin hij/zij zowel handgeschreven als geprinte documenten kan klasseren.

Over het algemeen bezitten de meeste leerlingen geen eigen computer thuis om er het elektronisch handboek te installeren. In scholen met beperkte financiële middelen kan het gebeuren dat de leerlingen computers moeten delen (het scherm moet dan voor alle gebruikers goed zichtbaar zijn). De leerkracht beschikt over een bord waarop kan ingezoomd worden, zodat het voor de leerlingen duidelijk leesbaar is.

Toezicht op plaatselijk niveau

Tijdens de lessen staan de leerlingen onder toezicht van een volwassene, zowel omwille van de veiligheid als om technische redenen. Deze persoon controleert of de leerlingen het materiaal op de geëigende manier gebruiken en probeert eventuele technische storingen te verhelpen (verbinding valt uit, klank, beeld, computer valt uit,…). Hij/zij houdt toezicht tijdens toetsen en drukt documenten af. Hij/zij helpt de leerlingen om de opdrachten van de leerkracht op afstand te begrijpen: het gaat immers over zelfstandig werk. Deze persoon moet ook de leerkracht op afstand inlichten over het reilen en zeilen in de school. Meestal betreft het een studiemeester van de school.

Problemen van lessenroosters

Leerlingen van het derde middelbaar mogen met Grieks beginnen a rato van drie lessen per week. Het opstellen van lessenroosters voor zo’n cursus is onderworpen aan zeer strikte regels. Directeurs (of hun gemandateerden) moeten er rekening mee houden dat elke leerkracht verantwoordelijk is voor verschillende scholen. Ze moeten dus overleg plegen en het eens worden over de lessentabellen. Mijn school is de middelbare school van Trémonteix bij Clermont-Ferrand maar ik geef ook les op afstand in de scholen van Cunlhat en Saint-Amant. In mijn geval moeten dus drie directeurs hun fiat geven voor mijn lessenrooster.

Organisatie van de lessen

Tijdens enkele van de drie lessen van 50 minuten werken leerkrachten en leerlingen samen en gebruiken daarbij videopresentatie en het elektronisch handboek. Bij andere gelegenheden werken de leerlingen zelfstandig en gebruiken daarbij uitsluitend het elektronisch handboek (dit wordt beschreven in een andere casestudie).

De rol van de leerkracht op afstand buiten de lesuren

Pedagogisch

bezorgt digitale cursus (elektronisch handboek);
bepaalt nauwkeurig hoe de lessen moeten verlopen;
bezorgt methodologische bestanden om de leerlingen te helpen om basiscompetentie te verwerven in B2i (Brevet Informatique et Internet), die noodzakelijk is voor deze manier van les volgen;
verbetert de bestanden die de leerlingen maken;
houdt contact met de leerlingen via e-mail, zelfs buiten de lestijden;
plaatst zijn/haar digitale cursus op collectieve werkplatforms voor andere leerkrachten.

Technisch

evalueert de ontwikkelingen in ICT;
leert alle mogelijke technische problemen en pannes oplossen omdat er bv. in een deelnemende school geen technische ondersteuning beschikbaar is.

De rol van de leerkracht op afstand tijdens de lesuren

Tijd waarin er contact is met de leerlingen

bereidt alle documenten voor die tijdens de les naar de leerlingen zullen doorgestuurd worden;
verzekert zich van de medewerking van elke leerling, zodat niemand toeschouwer wordt. Interactiviteit is essentieel: de leerling moet de gelegenheid hebben om welk probleem dan ook aan de leerkracht te melden. De leerling moet in staat zijn aan de leerkracht en aan de hele groep om het even welk element van tekst of afbeelding te tonen en moet altijd de eigen notities kunnen voorleggen (handgeschreven notities, oefeningen).

Tijd waarin er geen contact is met de leerlingen

opdrachtenlijsten maken voor de leerlingen voor de uren dat ze zelfstandig werk doen: oefeningen, documentatie opzoeken, toetsen en examens voorbereiden;
contact houden met leerlingen per e-mail om hen voortdurend steun te bieden bij de leerstof, hun vorderingen op de voet te volgen en hen bestanden door te sturen.

De leerkracht op afstand bewijst zijn/haar betrokkenheid inzake evaluatie door:

de punten via e-mail door te sturen;
deel te nemen aan leraarsvergaderingen en ouderavonden via videoconferentie;
de opvoedingsprojecten van de school op afstand te volgen;
samen te werken met leerkrachten van andere vakken en nieuwe leerlingen te ontmoeten via video;
onderwijs op afstand in de praktijk te brengen en competentie in B2i te bewijzen.

Bedenkingen na drie jaar ervaring

Het project betekende een grote uitdaging voor de betrokken leerkrachten. Ze kregen geen specifieke opleiding en toen het programma van start ging, konden ze niet terugvallen op langdurige ervaring op het vlak van afstandsonderwijs (bv. het elektronisch handboek). De belangrijkste eigenschap die vereist is, is dus veel geduld en het verlangen om eigen lesmethodes te ontwikkelen. Omgaan met materiaal voor een videoconferentie is erg gemakkelijk.

Wat de computer betreft: de leerkracht moet een tekstverwerker kunnen gebruiken en documenten kunnen produceren in alle vormen, maten en gewichten; moet ook weten hoe men moet omgaan met een Grieks lettertype en hoe men digitale beelden bewerkt; moet kunnen e-mailen en surfen. Deze manier om lessen Grieks te volgen vereist geen speciale ICT-competenties van de leerlingen.

Problemen die zich hebben voorgedaan

technische problemen die te wijten waren aan het uitvallen van de verbinding en complicatie bij computergebruik (om die te verhelpen is het belangrijk dat er aan beide kanten een telefoon is);
keuze van de klas: de beste oplossing is een geluiddichte klas om de kwaliteit van de klank te verhogen; een gewone klas kan volstaan als er verschillende microfoons voorhanden zijn;
de teams van scholen op afstand beschouwen de leerkracht op afstand zelden als een volwaardig medelid (bv. bij leraarsvergaderingen en ouderavonden of als het gaat om uitwisseling van informatie over het dagelijkse leven op school).

Correcte communicatie tussen de leerkracht op afstand enerzijds en het schoolteam en de administratie anderzijds is een voorwaarde voor succes.

Het is essentieel voor leerkrachten op afstand om samen te werken als een team. Ze kunnen hun ervaringen uitwisselen, technische en onderwijsproblemen oplossen en handboeken e.d. samenstellen. In de onderwijsraad van Clermont-Ferrand zijn er twee leerkrachten die Grieks op afstand geven in vier verschillende scholen. We hebben vier jaar lang meermaals per week informatie uitgewisseld over onze aanpak. Het elektronische handboek aan het begin van dit hoofdstuk is de vrucht van die samenwerking.

Besluit

Het gebruik van ICT om Grieks te geven is een manier om het gebrek aan cultureel aanbod in geïsoleerde landelijke middelbare scholen te ondervangen. Afgezien van het feit dat de leerlingen Grieks leren, ontwikkelen ze ook ICT-vaardigheden en leren ze zelfstandig studeren. Concrete ontmoetingen tussen leerkracht en leerlingen zijn evenwel af en toe noodzakelijk en verlopen zeer hartelijk. Er zijn er drie per jaar (september, februari en eind mei) en ze hebben plaats waar er ook culturele activiteiten mogelijk zijn, zoals een museumbezoek en ontmoetingen met plaatselijke ambachtslui om een vergelijking te kunnen maken tussen de oude en de moderne keramische kunst en beeldhouwkunst.

Het B2i (Brevet Informatique et Internet) is een certificaat van competentie in ICT dat Franse leerlingen moeten verwerven in de eerste vier jaar van hun middelbaar. Sommige van deze competenties zouden ze evenwel al in het basisonderwijs kunnen verwerven.

[ terug ]